2 



Nakoniec wypada mi jeszcze omówić ostatnią pracę Scholza 1 ) (1917 r.), 

 opartą na badaniach Paxa. Badania ostatnio wymienionego uczonego odnoszą się 

 do całego nieomal terenu Królestwa Polskiego. Na tym też terenie w ciągu 1916 r. 

 zebrał Pax 28 gatunków ważek. To też biorąc pod uwagę krótki czas poszukiwań, 

 różnolitość terenów badanych w tym czasie i stosunkowo małą ilość schwytanych gatun- 

 ków, należy nieco krytycznie patrzeć na uogólnienia przedstawione w pracy powyższej. 



Wyniki zaś badań systematycznych mają duże znaczenie, chociażby dlatego 

 tylko, że kilka miejscowości ćhociaż pobieżnie zostało zbadane, a fauna ważek na- 

 szych została wzbogacona przez dwa nowe gatunki. 



Do terenów, badanych przez Paxa, należy i Częstochowa, w okolicach której 

 schwytał on 12 gatunków, między którymi Somatochlora alpestris S e 1 y s, dotychczas 

 na Ziemiach Polskich nie była obserwowaną; poza nią schwytał on następujące for- 

 my: Calopteryx virgo L., C. splendens Harr., Lestes virens Charp., L. viridis 

 Vanderl., Platycnemis pennipes Pall., Agrion puella L., A. pulchellum Vanderl., 

 Cordulia aenea L., Somatochlora flavomaculata Vanderl. i Sympetrum striola- 

 tum L. Z powyżej wymienionych gatunków nie udało mi się odszukać: Lestes vi- 

 ridls Vanderl. i Somatochlora alpestris Selys., miejsca występowania której bli- 

 żej nie określił ani badacz, ani też autor omawianej rozprawy. Powiedziane jest 

 tylko, że d. 1 1 /VII 16 r. schwytano jedną 9 na południe od Częstochowy. 



W swoim spisie podaję 35 gatunków, łącznie zatem z dwoma gatunkami prze- 

 zemnie nie odnalezionymi, fauna ważek okolicy Częstochowy liczy 37 gatunków po- 

 znanych, co wobec ilości gatunków, podawanych z innych miejscowości, jest cyfrą 

 dość dużą, dokładnie już charakteryzującą ważki omawianego terenu. 



Poniżej zamieszczony wykaz ważek okolic Częstochowy zestawiłem na podstawie 

 własnych badań, które przeprowadziłem w roku 1917, oraz na mocy materyałów do- 

 starczonych przez Komisyę Fizyograficzną Oddziału Częstochowskiego Polskiego Tow. 

 Krajoznawczego, w której prócz autora niniejszej notatki, ważkami zajmował się 

 p. Franciszek Sojski. 



Badania moje objęły też same okolice co i badania motyli, które od szeregu 

 lat zbierałem tutaj, to też nie omawiam geograficznej i geologicznej strony terenu, 

 a ciekawych odsyłam do swej pracy p. t. „Materyały do badań nad fauną motyli 

 okolic Częstochowy", drukowanej w XXII tomie Pamiętnika Fizyograficznego. 



Głównymi punktami poszukiwań były: 1) glinianki, położone zaraz za Klaszto- 

 rem Jasno-Górskim i dochodzące na zachodzie do Lisieńca, a na południowym-zacho- 

 dzie do Kawodrzy; 2) lasy Blachowni i Ostrów wraz z licznemi łąkami podleśnemi; 

 3) strumyk na Stradomiu, położony tuż za fabryką „Szpagaciarnia" ; 4) strumyk 

 przepływający przez łąki koło Boru; 5) las Brzeziński i 6) najbliższe okolice Ka- 

 mienicy Polskiej. Pan Sojski prócz tego zbierał materyały z okolic Konopisk. 



Pod względem ekologicznym można wyróżnić następujące środowiska, charakte- 

 ryzujące się występowaniem określonych form ważek. 



') S c h o 1 z — Beitrag zur Kenntnis der Odonaten Polens. 1917. Zeitschr. f. Wiss. Insekten- 

 biologie, Berlin, Bd. XIII, Heft 3 /,. 



