2 



ści wód toczyła Widawka niewątpliwie w owych czasach odległych, gdy z pod topniejącej 

 krawędzi lodowca skandynawskiego spływały obfite strumienie, szukające ujścia ku 

 zlewisku morza Północnego. Nie jest wprawdzie rzeczą dowiedzioną, że Wisła w pe- 

 wnej fazie swoich dziejów, jak tego chce Siemiradzki (11, 12), torowała sobie dro- 

 gę ku zachodowi dolinami Pilicy i Warty. Mimo to wiele danych przemawia za 

 przypuszczeniem, że część współczesnego koryta Widawki pozostawała w łączności 

 z łożyskami potężnych rzek polodowcowych. Przez czas pewien tworzyć musiała Wi- 

 dawka odpływ dla licznych zbiorników wód, po których ślady do dnia dzisiejszego 

 w okolicy pozostały. 



Zbiorników wód stojących dochowało się w okolicy Kamieńska niewiele. Naj- 

 okazalszym z nich jest zanikające jezioro pod Danielewem. Dziś jeszcze mierzy ono 

 900 m. długości i wypełnia środek kilkakrotnie większej, w górnej swej części zator- 

 fionej kotliny. 



Nierównie więcej zbiorników wód uległo zabagnieniu i zanikowi, przyczem nie- 

 które z nich dały początek torfowiskom. Torfowiska nowe tworzą się nadal i dziś, 

 tam gdzie poziom wody gruntowej oraz utrudnione warunki odwodnienia temu pro- 

 cesowi sprzyjają. Niecki terenowe, wypełnione pokładami torfu, znajdujemy pod Wą- 

 glinem, Zabłociem, Dobryszycami. Torfowiska towarzyszą też biegowi strumienia 

 płynącego ku Widawce z poza Kocierzów przez Huby i Kletnię. Chrzanowicki stru- 

 myk łączy się ze strugą, która bierze początek z mokradeł pod Pudzikowem w płyt- 

 kiem zagłębieniu terenowem, odcinającem się od otoczenia jako dawne dno jeziorne. 



Bardziej pierwotne stadyum przedstawiają niezliczone bagna i moczary. Pierwsze 

 rozpościerają się głównie w pobliżu stawów i strumieni. W czasie roztopów wiosen- 

 nych łąki okalające łożysko Widawki przekształcają się w jedno rozległe bagno, wy- 

 sychające dopiero pod koniec lata. Torf rzeczywisty nie wytwarza się na łąkach tych, 

 zalewanych corocznie wodami rzecznemi. 



Łąki nad Widawką są przeważnie bezdrzewne, gdzieniegdzie tylko napotykamy 

 małe grupki olch lub wierzb. Pierwsze z tych drzew porasta nieco obficiej brzegi 

 stawów młyńskich w Fryszerce, Wójciku, Rudzie, Piaskowiźnie, Kmieciźnie i innych 

 miejscowościach. Stawy te, włączone w bieg rzeki, posiadają najbardziej urozmaico- 

 ne skupienia roślin wodnych i bagiennych, wśród których panują żabieniec, strzałka, 

 osoka, żabiściek, trzcina, sitowie jeziorne, pałka, tatarak, trzy gatunki rzęsy (Lemna 

 minor L., polyrrhiza L., trisulca L.), szczaw wodny, grzybień biały, grążel żółty, Cc- 

 ratophyllum demersum L. i inne. Nieco rzadszą jest jeżogłówka oraz Ca/la palustris 

 L., występujące najobficiej na brzegach stawów w Hubach i, podobnie jak kosaciec 

 żółty, w niektórych miejscach na moczarach. 



Rowy łąkowe goszczą w swych wodach przeważnie kaczyniec, okrężnicę, My- 

 ńophyllum spicatum L., kilka rdestnic, rogatek, rzęśl, jaskier wodny i rzęsę, znacz- 

 nie rzadziej Utricularia vulgaris L. Interesującym jest brak Elodea canadensis M i c h x 

 w stojących wodach wszystkich znanych mi okolic Kamieńska oraz w Widawce powy- 

 żej Piaskowizny. Do miejscowości ostatnio wymienionej Elodea również niewątpliwie 

 dotarła niedawno, wtargnąć zdążyła bowiem w niedużej ilości do jednej zaledwie od- 

 nogi rzecznej. O 5 km. w dół rzeki, w Kmieciźnie, Elodea zaczęła już wypierać florę 

 dotychczasową z przybrzeżnego pasa stawu młyńskiego, a poniżej stawu zwartą ławą 

 pokryła dno jednego z ramion Widawki. 



W przeciwieństwie do mokrych łąk i bagien nadrzecznych, właściwe moczary 

 sięgają aż w pobliże Widawki jedynie tam, gdzie stoki doliny stają się łagodniejsze 

 i bardziej oddalone od rzeki. Natomiast w wyżej położonych dolinkach pobocznych: 

 nad strumieniem kocierzowskim, chrzanowickim, borowieckim, podobnież koło stawów 



