5 



Pragnąc w ramach nakreślonego powyżej krajobrazu naszkicować obraz świata 

 zwierzęcego, zmuszony jestem różne jego działy uwzględnić nierównomiernie. O tych 

 z pośród nich, które omówię w osobnych pracach faunistycznych, wspomnę tu jedy- 

 nie ogólnikowo, nieco więcej uwagi poświęcając ciekawszym przedstawicielom grup 

 innych, które w pracach wspomnianych zostaną pominięte. 



Najbujniej rozkwita życie zwierzęce na łąkach nadrzecznych a przedewszystkiem 

 w sąsiadującem z niemi zwartem paśmie lasów. Szczupła ilość dróg oraz powyżej 

 już zaznaczone braki systemu rowów odwadniających sprawiają, że gęste bory oraz 

 rozrzucone wśród nich rozległe moczary, zlewające się miejscami w jednolite zbior- 

 niki wód, przechowały do dzisiejszego dnia w znacznym stopniu pierwotny charakter 

 moczarowatej tajgi polodowcowej. W środowisku tein aż do chwili obecnej zna- 

 leźć mogło bezpieczne schronienie wielu z pośród tych przedstawicieli świata zwie- 

 rzęcego, którzy w okolicach lepiej przez kulturę leśną wyzyskanych bądź stali się rzad- 

 kością., bądź wyginęli doszczętnie. 



Jednym z faktów, rzucającym się odrazu w oczy, jest, naprzykład, obfitość 

 i względnie niewielka płochliwość dzięcioła czarnego Dryocopus martius L., którego 

 przeciągły pisk należy w lasach kamieńskich do dźwięków najczęściej słyszanych. 

 Z ptactwa łownego wskazać można na cietrzewia jako na gatunek pospolity i aż po 

 Pilicę szeroko rozpowszechniony. Jednym z nierzadkich mieszkańców podmokłych 

 gajów olchowych jest Cyanecula svecica L. W przeciwieństwie do nich kopciuszek 

 (Plioenicurus obhraros G m.), zwiastun pobliża skalistych połaci wyżyny Małopolskiej, 

 trzyma się najchętniej osad ludzkich, np. Gomunic. 



Ssawce drapieżne mają najokazalszych przedstawicieli w postaci pospolitego 

 i dziś jeszcze lisa, borsuka, kuny leśnej oraz wydry, trzymającej się wybrzeży Wi- 

 dawki i stawów rybnych w Hubach i Kocierzowach. Borsuk miał główną swę siedzi- 

 bę w Hucisku aż do chwili eksploatacyi znajdujących się tam, podówczas zalesionych 

 odkrywek wapiennych. 



Stałymi i bynajmniej nie rzadkimi mieszkańcami lasów są w wielu miejsco- 

 wościach, np. pod Łękińskiem lub Pytowicami, jelenie i dziki. 



Elementem napływowym świeżej daty jest w faunie ssawców okolic Kamieńska 

 królik (Oryctola&us ciiniculiis L.). Rozmnożył się tutaj szybko. W piaszczystym za- 

 gajniku brzozowym na granicy lasów gomunickich, pod Gorzędowem, Parzniewicami 

 i innych miejscach nory królicze zlewają się gdzieniegdzie w istny labirynt dołków, 

 tuneli, jam i pagóreczków. 



Według zdania miejscowych obywateli: p. Krzętows kiego i p. Cieśli li- 

 ski ego, króliki pojawiły się w okolicach Kamieńska około r. 1890. Nastąpiło więc 

 to, jak wynika z dat przezemnie uzyskanych, o parę lat wcześniej niż w Sieradzkiem 

 (wsie Ruda i Męka r. 1894 — 1897) zaś o kilkanaście lat później niż w Kaliskiem 

 (wsie Morawskie Bory, Podębina i Kamień w pow. kaliskim i wieś Chocim w pow. 

 tureckim około r. 1878). Że najazd królików na pograniczne miejscowości Kaliskiego 

 trwał dość długo, o tein świadczyć się zdaje fakt, że do Przystajni nad Prosną 

 w pow. kaliskim wtargnęły króliki dopiero w r. 1902. 



Za Pilicą w Kieleckiem pojawiły się zwierzęta te już przed kilkunastu laty, na- 

 tomiast Wisły dotychczas jeszcze przekroczyć nie zdołały. 



Interesujące daty odnoszące się do dóbr ks. Lubomirskiego w Kruszynie, 

 położonej na południe od Warty między Radomskiem a Częstochową, zawdzięczam 

 uprzejmości zarządu tychże dóbr. Z dat tych wynika, że króliki rozpowszechniły się 

 w leśnictwach płd.-zachodniej części Królestwa, graniczących ze Śląskiem, w latach 



