8 



z nawskroś północnemi formami i stanowiącego, jak sądzę, jedną z dziś już nader 

 nielicznych pozostałości słodkowodnej fauny dyluwialnej. 



Reszta — to niemal bez wyjątku gatunki nawskroś borealne, rozsiedlone na ol- 

 brzymich obszarach okręgu palearktyczńego. Są to mięczaki uzdolnione do życia 

 w rozmaitych dziedzinach klimatycznych i dzięki temu należące do form zwierzęcych, 

 zasiągiem swoim najdalej sięgających ku północy. 



Pod względem ekologicznym obraz fauny mięczaków okolic Kamieńska jest nie- 

 mniej jednolity jak pod względem zoogeograficznym. W obrazie tym napróźno upa- 

 trywalibyśmy rysów, odźwierciadlających wpływ sąsiedztwa wyżyny Małopolskiej. Mi- 

 mo wzniesienia nad poziomem morza przekraczającego 200 m. i mimo pagórkowate- 

 go charakteru okolicy, mamy tu do czynienia z zbiorowiskiem malakozoologicznem 

 nawskroś niżowem. Rej w niem wodzą mięczaki wodne, o kruchych nadżartych sko- 

 rupkach, świadczących o ubóstwie wapnia w wodach moczarów i w Widawce. 



Z pośród ślimaków lądowych niewielka część składa się z typowych mieszkań- 

 ców łąk. Ogromną zaś większość zaliczyć wypada do kategoryi form zwierzęcych, 

 związanych życiowo z wilgotnem i cienistem podścieliskiem leśnem, które zdolne jest 

 zapewnić garnącemu się doń drobiazgowi zwierzęcemu bezpieczną kryjówkę przed 

 wrogiem, osłonę przed promieniami słońca oraz dostateczną ilość pokarmu i wo'dy. 



Nasuwa się tu porównanie z fauną malakozoologiczną Nałęczowa (7). Obie 

 miejscowości leżą na jednej szerokości geograficznej, na terenie pagórkowatym jedna- 

 kowo wzniesionym i złączonym z terytoryami wyżynnemi. Mimo to oraz mimo wiel- 

 ce zbliżonych warunków klimatycznych, fauna malakozoologiczną Nałęczowa stanowi — 

 w przeciwieństwie do Kamieńska — przejście wyraźne do fauny południowych wyżyn 

 Królestwa. Zrozumiałą stanie się różnica ta jedynie wówczas, jeżeli weźmiemy pod 

 uwagę z jednej strony, występowanie wapienia kredowego i odpowiedniej flory w Na- 

 łęczowie, z drugiej zaś bezwapienny, torfiasty lub gliniasto-piaszczysty typ gleby ka- 

 mieńskiej i przewagę* roślinności bagiennej. Najprawdopodobniej mamy tu zatem 

 wymowny przykład tej roli, częstokroć decydującej, jaką odgrywa budowa i skład 

 petrograficzny podłoża w ukształtowaniu fauny malakozoologicznej. 



I nietylko malakozoologicznej. Do bardzo podobnych rezultatów bowiem do- 

 prowadza analiza fauny równonogów (Isopoda) i wijów (Myriopoda): mamy tu również 

 do czynienia z zwierzętami obdarzonemi słabymi narządami ruchu, które czynią je 

 niezbyt pochopnemi do wędrówek i które uzależniają je niemal całkowicie od wła- 

 ściwości ich środowiska życiowego. Z zoogeograficznego punktu widzenia jednym 

 z równonogów najciekawszych jest wschodnio-europejski Metoponorthus major Dollf., 

 nie przekraczający, o ile dotychczas wiadomo, zachodnich granic Królestwa i dosięga- 

 jący zatem pod Kamieńskiem jednego z krańcowych punktów swojego zasiągu. 



Mniej jednolity charakter wykazuje, z ekologiczno-zoogeograficznego punktu wi- 

 dzenia, świat owadów. Rzecz to zrozumiała, jeżeli się zważy, że tego rodzaju prze- 

 szkody i naturalne granice terenowe oraz te właściwości podłoża, jakie okażą się do- 

 stateczne dla przecięcia drogi wijom czy ślimakom, nie wystarczą do powstrzymania 

 istot obdarzonych mniej zależnym od terenu aparatem lokomocyjnym, jakim są skrzy- 

 dła. Okolice Kamieńska są więc objęte zasiągiem kilku śródziemnomorskich i po- 

 łudniowo-wschodnich ważek (Odonata), przyczyniających się nieco do zatarcia bo- 

 realnych cech fauny moczarowej. I w obrębie jednak tego działu świata zwierzę- 

 cego ogromna większość— to zwykła fauna Europy bądź całej, bądź środkowej i pół- 

 nocnej, bądź przeważnie północnej (Leucorrhinia rubicunda L., Aeschna juncea L., 

 Agrion hastuiatum Charp.). Dwa ostatnio wymienione gatunki trzymają się ściśle 



