11 



Polycelis nigra Eh ren b. 1 ). W gęsto zarośniętych stawach i rowach w dolinie Wi- 

 dawki i jej dopływów, między innemi w kotlinie jeziornej pod Danielewem, żyje 

 w dużej ilości Dendrocoelum lacteum M ii 1 1. 



Jedyny w okolicach Kamieńska znaleziony przedstawiciel jamochłonów, Hydra 

 uiridissima Pall., zamieszkuje pokryte rzęsą płytkie muliśte rowki zarówno w dolinie 

 rzecznej jak na obszarze moczarów. 



Charakterystykę fizyograficzną omawianego tu terytoryum streścić można w na- 

 stępujących słowach. 



Kamieńsk leży tuż w pobliżu płn. -zachodnich stoków wyżyny Małopolskiej, w po- 

 śród rozciętego wstęgą Widawki i wzniesionego na 200—263 m. terenu, przez który 

 biegnie nizki dział wodny między dorzeczem Odry i Wisły. 



W okolicy przeważają dwa pierwiastki krajobrazowe. Pierwszym z nich są gru- 

 py piaszczystych i gliniastych wydłużonych wyniosłości, usianych głazami narzutowy- 

 mi znaczącymi dawną linię moreny końcowej. Drugi stanowią rozgałęzione pasma 

 torfowisk oraz moczarów wyżynnych, otoczonych lub porośniętych gęstym lasem so- 

 snowym i olchowo-brzozowym, noszących w znacznej mierze charakter pierwotny 

 i przypominających krajobraz poleski. 



Nagie wyniosłości, na których gdzieniegdzie rośnie Carlina acaulis, jak również 

 suchsze odcinki lasu posiadają faunę złożoną z wszędzie pospolitych gatunków środ- 

 kowo-europejskich oraz z niezbyt licznych kserofilów. Z pośród tych ostatnich jedy- 

 ny ślimak (Chondmla tridens) i jedyny równonóg (Porcellio pictus) żyją tylko 

 w miejscach sztucznego nagromadzenia gruzu wapiennego. Na zboczach piaszczy- 

 stych i słonecznych trafia się Sphingonotus coerulans f. intermedia. 



Wschodnio-europejski Metoponorthus major dosięga pod Kamieńskiem jednego 

 z krańcowych punktów swojego zasiągu. 



Do najnowszych składników fauny terenów suchszych należy królik (Oryctolagus 

 cuniculus), który osiedlił się pod Kamieńskiem w piaszczystych zagajnikach około 1890 r., 

 czyli 10 — 12 lat od chwili wtargnięcia tego gryzonia do Królestwa ze Śląska i Po- 

 znańskiego Dodać tu należy, że w obrębie Królestwa nie przekroczył jeszcze królik 

 Wisły, ale pod Warszawę w r. 1917 dotrzeć już zdołał. Zarówno tu jak w innych 

 okolicach pojawienie się królika najprawdopodobniej zawdzięczać należy nie tyle wę- 

 drówkom rozrodzonego potomstwa okazów śląskich i poznańskich, ile roli „wtórnych" 

 a sztucznie stworzonych ośrodków ekspansyi, jakimi stały się królikarnie w Skierniewi- 

 cach i wielu innych majątkach prywatnych na Mazowszu. Kujawach i w Piotrkowskiem. 



Do ptaków dziś jeszcze pospolitych należą w lasach kamieńskich cietrzew (Ly- 

 rurus tetrix) oraz Dryocopus martius. 



Świat zwierzęcy moczarowatych lasów i polan składa się: 1) z gatunków eury ter- 

 micznych, ekologicznie nie wyspecyalizowanych, '2) z typowych mieszkańców tere- 

 nów bagnistych i lesistych. Obejmuje gatunki właściwe Europie środkowej i pół- 

 nocnej oraz gatunki przeważnie północne (Leucorrhinia rubicunda, Aeschna jun- 

 cea, Agrion hastulatum, Hyalinia petronella, Vertigo substriata i inne). Sphyradium 

 edentiUum i Lacerta vivipara, właściwe chłodnemu klimatowi (północnemu lub gór- 

 skiemu), występują w moczarowatych zaroślach olchowych masowo. Spokrewniony 



-) W październiku 1917 roku wraz z dr. A. Lityńskim znaleźliśmy gatunek ten w Lublinie 

 w maleńkim dopływie rz. Czechówki. 



