2 



Okres II: 1/VII — 30/VII. 



Gatunki wyłącznie w tym okresie spostrzegane: Ischnura putnilio, Anax 

 imperator, Somatochlora flavomaculata, Sympetrum depressiusculum, Orthetrum 

 coerulescens, Orth. brunneum. 



Dalszy ciąg głównej pory pojawu Pldtycnemis i Enallagma. 



II połowa głównej pory pojawu i zanik zupełny rodzajów Ca/opteryx, 

 Agrion, Gomphus. 



I połowa głównej pory pojawu rodzaju Lestes. 



Początek i I połowa głównej pory pojawu rodzajów Aeschna, Sympetrum, 

 Leucorrhinia i gat. Orthetrum cancellatum. 



Okres III: 1/VIII — 15/IX. 



Gatunek wyłącznie w tym okresie spostrzegany: Aeschna mixta. Główna 

 pora pojawu Aeschna juncea, Ae. cyanea, Sympetrum striolatum, S. vulgatum, 

 S. danae. 



II połowa głównej pory pojawu i stopniowy zanik Lestes dryas, L. sponsa, 

 Aeschna grandis, Sympetrum flaveolum, S. sanguineum. 



Zanik rodzajów Platycnemis i Enallagma. 



Okres IV 16/IX — 30/X. 



Gatunek wyłącznie w tym okresie spostrzeżony: Sympycna fusca. Szybki 

 zanik Lestes virens, Aeschna juncea, Ae. cyanea, Sympetrum danae, powolny — 

 S. vulgatum, S. striolatum (ostatni okaz schwytany 23/X). 



Interesującym jest fakt, że na terenie moczarów, w szczególności w prawie zu- 

 pełnie wyschniętym o tej porze stawku leśnym gomunickim, nagłe masowe przeobra- 

 żenie się larw Lestes virens, Sympetrum striolatum i Sympetrum sanguineum od- 

 było się dopiero w ostatnich dniach sierpnia, podczas gdy na stawach głębszych, na 

 otwartej przestrzeni położonych i zasilanych wodą bieżącą z dopływów Widawki, 

 pierwsze okazy pojawiły się już w I połowie lipca. Pojedyncze osobniki Sympetrum 

 danae latały wprawdzie nad stawkiem leśnym gomunickim już w początku lipca, gro- 

 madny jednak i niezmiernie liczny pojaw, będący wynikiem jednoczesnego masowego 

 przeobrażenia się larw, nastąpił na stawku wspomnianym dopiero w d. 8/VIII, gdy 

 poziom wody był już bardzo nizki. 



Na przykładzie owych 4 ważek widzimy więc, że dane, odnoszące się do pory 

 pojawu pewnego gatunku zwierzęcego a uzyskane w jednej i tej samej okolicy, 

 brzmieć mogą zupełnie różnie, zależnie od tego, jaka facies terenowa służy nam za 

 tło do badań fenologicznych. Okoliczności tej dotychczas nie brano prawie wcale 

 pod uwagę, mimo że posiada ona doniosłe znaczenie i że uwzględnianie jej uchroni- 

 łoby niejednego badacza od przedwczesnych uogólnień biologiczno-zoogeograficznych. 



3. STOSUNEK ILOŚCIOWY SAMCÓW DO SAMIC. 



Przybliżone liczby, wyrażające ten stosunek, starałem się ustalić na zasadzie mo- 

 żliwie licznych obserwacyi, dokonywanych nad tymi zwłaszcza gatunkami, których 

 przedstawiciele chwytać się dadzą w znaczniejszej ilości. Zwracałem również uwagę 

 na gatunki, u których wspomniany stosunek stwierdzić się da częstokroć i bez łowie- 

 nia okazów, dzięki istnieniu wyraźnego, odrębnem zabarwieniem uwydatnionego dy- 

 morfizmu* płciowego. W wyniku spostrzeżeń owych podaję liczby, rzecz prosta, je- 



