7 



4° Istnieje pewien „stopień pokrewieństwa" pomiędzy roślinnością z nad dolnej 

 Nidy, a roślinnością Podola. Pokrewieństwo to „wyrażające się w wy- 

 stępowaniu dużej ilości wspólnych elementów wśród których nie brak 

 i składników dość charakterystycznych, wskazuje, że flora podolska 

 była poważnem źródłem osadnictwa południowych czę- 

 ści Królestwa Polskiego". 



Powyższe cztery tezy, które dla zyskania większej jasności wyraziłem w nieco 

 innym porządku i w zmienionej nieco stylizacyi aniżeli uczynił to Dziubał- 

 towski, pragnę poddać krytycznemu rozważeniu. 



Z pierwszem twierdzeniem, a mianowicie tern. że lodowiec 2-go zlodowacenia 

 skandynawskiego zniszczył doszczętnie roślinność trzeciorzędową w terenie dolnej 

 Nidy zgadzam się zupełnie. Nie przyznaję natomiast racyi twierdzeniom przeciwnym 

 (J. Pac z oski, Z. Wóycicki, a ostatnio F. Pax przyjmującym istnienie 

 reliktów trzeciorzędowych na terenie południowego Królestwa. Liczne dane geolo- 

 giczne, o których wspomina geologiczna literatura, a nadewszystko fakt, który każdy 

 zwiedzający okolice Buska stwierdzić może, że głazy narzutowe leżą tutaj u szczytów 

 najwyższych wzniesień, dowodzą niezbicie, że lodowiec 2-go zlodowacenia przesunął 

 się po tym terenie i pozbawił go całej flory trzeciorzędowej. 



Co do wielokroć już dyskutowanej kwestyi czy główne pasmo gór Sw. - Krzys- 

 kich, na którem nie znajdujemy głazów narzutowych, było nunatakiem pokrytym 

 roślinnością w czasie zlodowacenia południowej części Wyżyny Małopolskiej, tylko 

 tyle zauważę, że przypisywanie większego znaczenia tej ograniczonej co do obszaru, 

 jałowej i zimnej ostoi Św.-Krzyskiej nie może być słuszne. Z drugiej jednak strony 

 skutecznie bronić można, jak sądzę, zapatrywania, że na niezlodowaciałych skrawkach 

 skalistego grzbietu Św.-Krzyża mogły przetrwać epokę lodową pewne rośliny niższe, 

 jak porosty i mchy skalne. 



Według Dziubałtowskiego, okres międzylodowcowy (pomiędzy 2-giem 

 a 3-ciem zlodowaceniem) był czasem pierwszej migracyi flory stepowej w tereny 

 gipsów i wapieni okolic Buska. „Szeroko rozpostarta roślinność kserofitowa okresu 

 międzylodowcowego po przetrwaniu w ciężkich warunkach 3-go zlodowacenia, prze- 

 chodziła zmienne koleje losu wraz z klimatem, który również ulegał zmianom i, jako 

 ważny czynnik ekologiczny, warunkował słabszy lub silniejszy rozwój tej lub innej 

 formacyi roślinnej. W późniejszych czasach, kiedy zapanowały bardziej sprzyjające 

 warunki dla rozwoju formacyi leśnych, te ostatnie silnie się rozwinęły i wyparły słab- 

 szą roślinność kserofitową na miejsca niegościnne, skaliste, gdzie zmniejszona walka 

 o byt pozwala tym gatunkom egzystować. Z drugiej zaś strony, miejsca skaliste, 

 'najczęściej wapienne), przedstawiające środowisko suche i ciepłe, bardziej odpowia- 

 dają wymaganiom życiowym gatunków kserofitowych, stepowych". 



Przyznać trzeba, że w powyższem rozumowaniu tkwi wiele prawdopodobień- 

 stwa. Nie należy jednakowoż zapominać, że jest ono tylko prawdopodobną hipotezą, 

 którą dopiero fakty. t. zn. dokumenty flory kopalnej z naszych nie badanych jeszcze 

 przez nikogo torfów, tufów i innych osadów szczątków roślinnych poprzeć lub obalić 

 mogą. W każdym razie przez rzucenie myśli o „międzylodowcowym wieku" roślin- 

 ności stepowej okolic Buska stworzył Dziubałtowski hipotezę naukową z rzędu 



') F. Pax: .Pflanzengeographie von Polen" w Handb. v. Polen, 1917. 



