9 



wych) wędrówek elementów podolskich na daleki zachód. Z góry powiem, że hipo- 

 tezę o pochodzeniu flory stepowej okolic Buska z ostoi podolskiej uważam za nie- 

 słuszną. Sam Dziubałtowski, porównywując florę z nad dolnej Nidy z florą Podola 

 dziwi się, że „posiada ona wprawdzie conajmniej 50° form typu podolskiego, jeżeli 

 jednak zanalizujemy starannie spisy tych flor, to zauważymy, że elementy charakte- 

 rystyczne dla flory obszaru leśno-stepowego typu podolskiego, które P acz os ki 

 uważa za relikty 3-rzędowe. nie tylko w naszym terenie, lecz wogóle na Wyżynie 

 Małopolskiej, z małymi wyjątkami nie występują". 



Za jedyny wyjątek taki uważa Dziubałtowski Sesleria coerulea pod Bus- 

 kiem, co jest niesłuszne, gdyż Sesleria podolska, nie jest 5. coerulea s. str., lecz 

 S. Heuffeliana, którą znam dobrze np. z pod Zaleszczyk nad Dniestrem, natomiast 

 Sesleria z pod Buska odpowiada zupełnie południowo-zachodniemu typowi tej trawy 

 (S. coerulea s. str.) znanej mi dobrze z Lasu wiedeńskiego. Co do owych 50% roślin 

 „typu podolskiego", stanowiących liczbowo główną część składową zbiorowisk stepo- 

 wych w okolicy Buska, to po krytycznych uwagach Raciborskiego „Ot. zw. 

 roślinności pontyckiej w Polsce", wątpić można w jej „podolskie" pochodzenie, przyj- 

 mując raczej jej rodowód z „ostoi polskiej" oraz z pobliskiego Roztocza. 



Skąd więc pochodzi flora stepowa okolic Buska? Z jakich ostoi wyszły i jaką 

 drogą tutaj dotarły najbardziej znamienne rośliny stepowe, właściwe florze gipsów 

 i wapieni okolicy nadnidańskiej? Wskazówek w tym względzie dostarczyć może tyl- 

 ko szczegółowa analiza zasiągów reliktowych form stepowych, do których należą: 

 Stipa capillata, S. pennata, Sesleria coerulea, Poa bulbosa var. vivipara, Agropy- 

 rum glaucum, Ornithogalum tenuifolium, Linum hirsutum, Dotycnium suffruticosum, 

 Lathyrus latifolius, Oxytropis pilosa, Thesium alpinum, Erysimum odoratum, 

 E. orientale, Artemisia pontica, Inula ensifolia, Tragopogon maior, T. orientałis, 

 Campanula sibirica, Reseda Phyteuma, R. lutea, Nepeta nuda, Veronica austriaca 

 i Bupleurum longifolium. 



W liście tej uderza bardzo obecność roślin reliktowych, które wogóle na Po- 

 dolu nie rosną, jak: Sesleria coerulea, Ornithogalum tenuifolium *), Linum hirsutum, 

 Dorycnium suffruticosum, Lathyrus latifolius, Thesium alpinum, Reseda Phyteuma 

 i Bupleurum longifolium. Niektóre z nich zjawiają się wprawdzie daleko w połud- 

 niowo-wschodniej Rosyi. lecz stamtąd do Polski dotrzeć żadną miarą nie mogły, skoro 

 ich niema w ostojach Podola i Wołynia. Wszystkie one natomiast występują prze- 

 ważnie jako relikty, w formacyach stepowych i skalnych bądź na Śląsku, bądź na 

 Morawach, lub głębiej jeszcze w kierunku południowo-zachodnim. Jest to fakt ude- 

 rzający i decydujący, jak sądzę, w naszem zagadnieniu, gdyż z niego wynika wprost, 

 że pewna część roślin stepowych okolic Buska przyszła tutaj nie ze wschodu lecz 

 z południowego zachodu, wtargnąwszy po drugiem zlodowaceniu do Polski z zachod- 

 niej części ostoi polskiej (w pojęciu Raciborskiego) lub nawet z odleglejszych 

 terenów Moraw i Austryi przez bramę Morawską. Skałki jurajskie okolic Cieszyna, 

 Wyżyny Krakowskiej i Małopolskiej były pomostem dla tej wędrówki, która w myśl 

 hipotezy Dziubałtowskiego mogła się rozpocząć w okresie międzylodowcowym 

 między 2-giem a trzeciem zlodowaceniem), mogła jednak być kontynuowaną także 

 w późniejszych okresach czasu, gdy klimat umożliwiał wędrówki kresofitów z zachodu. 



') Z. Wóy cieki: Sprawozdanie z poszukiwań florystycznych w okolicach Pińczowa i Buska, 

 Warszawa, 1915. 



