2 



któreby przytem miało obowiązek zająć się roztaczaniem opieki nad ptakami i zwie- 

 rzętami pożytecznemi, u nas przebywającemi. Podaję ten projekt pod uwagę mają- 

 cego powstać w Warszawie Tow. Geograficznego i Tow. Naukowego warszawskiego. 



Przed laty starałem się nakłonić hr. Konstantego Branickiego, ażeby 

 zechciał się przyczynić do aklimatyzacyi jaków, Bos gruniens, w górzystych okolicach, 

 jak Tatry i Karpaty; byłyby tam one wielce pożytecznemi dla mieszkańców. Sądziłem 

 następnie, że aklimatyzacya owiec t. zw. kurdiucznych (Ovis steatopyga) w kraju u nas 

 przyniosłaby korzyść znaczną. Parę razy podejmowałem myśl o tych i innych akli- 

 matyzacyach, lecz, niestety, zawsze bezskutecznie. 



O przewiezieniu przezemnie renów, a następnie koni. kóz i królików na wyspę 

 Behringa podać mogę sprawozdanie następujące: 



Po przybyciu mojem na Kamczatkę 5/ VII 1879 r. miałem wprędce możność zwie- 

 dzenia wysp Komandorskich, należących do okręgu kamczackiego, więc podlegających 

 obowiązkowo opiece sanitarnej lekarza okręgowego Kamczatki, którą to godność pia- 

 stowałem podówczas. W miesiąc po przyjeździe, 6/VIII płynęliśmy z Piotropawłowska 

 na statku „Aleksander", będącym własnością kompanii amerykańskiej „Hutchinson 

 Cohl et Comp.", dzierżawiącej lat przeszło już 12 wyspy Komandorskie od rządu ro- 

 syjskiego. Dzierżawa ta była wielce korzystną dla kompanii, dawała jej bowiem czystego 

 dochodu 600,000 rb. rocznie, wtedy, gdy rząd rosyjski miał czystego dochodu zaledwie 

 13,384 rb. O tych stosunkach wielce ciekawych pisałem dość obszernie w pracy mo- 

 jej p. t. „O wyspach Komandorskich", drukowanej w Kosmosie 1885 r. Odległość Kam- 

 czatki od wysp Komandorskich wynosi około 300 mil morskich. „Aleksander" płynął 

 powoli, przejazd trwał przy pomyślnym wietrze i mało wzburzonem morzu 1| doby, 

 przy odmiennych warunkach 2 — 3 doby. Przystani spokojnej na wyspach niema; pa- 

 rostatki, stojące u wybrzeży, nie gaszą nigdy pod kotłami, bo muszą być ciągle w po- 

 gotowiu do odpłynięcia na otwarte morze. Przystawać do brzegów na łodzi podczas 

 silnych wiatrów niepodobna. Do tego ciągłe gęste mgły utrudniają żeglugę po tych 

 morzach, nazywanych przez mieszkańców Kamczatki „Tumannoje morie", czyli „morze 

 mgły". W czasie tej podróży płynęliśmy całe dwie doby; ogromne fale rzucały „Ale- 

 ksandra" przeważnie na boki, mieliśmy silny wiatr NO do zwalczania; wysiedliśmy 

 u wschodniego brzegu wyspy Miedzianej, gdzie nas wynosili na rękach Aleuci na ląd 

 z welbotów, bo przystawać do brzegu było niepodobieństwem. Całe 10 dni bawiłem 

 na tej wyspie, zwiedziłem góry i doliny, widziałem jeziorka, rzeczki i poznałem jej 

 roślinność. Wyspa Miedziana jest długa, lecz wązka; jej długość wynosi około 50 kim., 

 szerokość największa mierzy około 9 kim. Ze zwierząt hodowanych były wówczas 

 tam tylko krowy i kury (6 krów i 165 sztuk kur). Wszelkie ciężary przenoszono na 

 barkach. Mieszkańców liczono 199 osób obojej płci, w tern Aleutów 191 osób. 



18/VIII 1879 r. wysiedliśmy na wyspie Behringa; u jej brzegów stał sławny pa- 

 rostatek „Wega" z ekspedycyi Nordenskiólda, na wyspie zaś gościł cały personel 

 naukowy tej ekspedycyi. Na wyspie Behringa bawiłem dwa tygodnie, podczas których 

 zwiedziłem pieszo północną jej część, najszerszą, która posiada około 45 kim. szero- 

 kości, przy długości wyspy 80 kim. wynoszącej. Widziałem tu tundry, doliny, duże 

 jezioro, zwane Sarannem, góry mchem reniferowym pokryte i wtedy nabrałem przeko- 

 nania, że cały teren wyspy Behringa stanowi prawdziwy raj ziemski dla renów, nie- 

 ma tu bowiem ani wilków, ani bąków, komarów i meszki; śniegi, jeżeli spadną, to 

 niewielkie a i te tają w zimie po dolinach i tundrach. 



