3 



Dotąd na wyspie tej hodowano psy, krowy i kury, tych ostatnich jednak było tyl- 

 ko 40, gdyż psy dusza, je, tylko więc w szczelnie budowanych zagrodach hodowla 

 ich jest możebna. Krów było 16, psów z górą 200. 



Na psach wożą ciężary i pasażerów, zwiedzających wyspy. Na 6 ciu psach latem 

 i zimą wożą jedną tylko osobę zwykle po gołej ziemi, przyczem woźnica czyli „kajur" 

 nie siada na sanie, lecz biegnie obok psów, pomagając im przy ciągnięciu. Płozy sanek, 

 dla zmniejszenia tarcia, podbijane są cienkiemi płytkami kościanemi, wyrabianemi 

 z kości wielorybów lub krowy morskiej. Taki sposób lokomocyi, prawdziwie robin- 

 sonowski, nie pozwala na dalsze ekskursye wgłąb kraju na południe, to też ta część wyspy 

 jest prawie nieznaną. Mieszkańców na wyspie Behringa było 315 osób, w tern Aleutów 303. 



Rozważając wszystko com widział i dowiedziawszy się w rozmowie z mieszkań- 

 cami o warunkach klimatycznych, nabrałem przekonania, że projekt przesiedlenia na 

 wyspę Behringa renów, jaków i koni obiecuje najpomyślniejsze rezultaty; sądziłem 

 przytem, że projekt pożyteczny dla ludności znajdzie u wszystkich bez wyjątku chętne 

 poparcie, to też pewnego dnia, bawiąc w domu pp. Czernych, zarządzających z ra- 

 mienia Comp. wyspą Behringa, przedstawiłem swój projekt otwarcie. Zdziwienie moje 

 było niepomierne, usłyszawszy z ust dozorcy rządowego nad wyspami, p. Mikołaja 

 Hrebnickiego protest najkategoryczniejszy. Ten urzędnik państwowy był mi zna- 

 ny jeszcze z Irkucka, kiedy pełnił tam obowiązki nauczyciela matematyki w gimnazyum 

 męskiem. Obecnie zajmował on posadę, specjalnie dla niego utworzoną, z pensyą 

 3,000 rb. od rządu i z całkowitem utrzymaniem ze strony Comp. Odgrywał on wtedy 

 na horyzoncie Kamczatki wielką rolą krytyka i donosiciela do władzy. Prawie co roku 

 odbierał za swe usługi „błagodarnost"' na piśmie i nagrody do 800 rb. 



Zapytany przezemnie, co widzi szkodliwego w przesiedleniu renów na wyspę, 

 odrzekł z pewnego rodzaju pasyą, że: 1) reny mogą przestraszyć koty morskie 

 i te wyniosą się z wybrzeży wyspy; 2) że będą napadać na ludzi, zajętych zbiera- 

 niem jagód; 3) że zarażą koty morskie podskórnymi pasorzytami (Oestrus tarandi), 

 przez co skóry ich stracą na wartości; 4) że owe bąki będą niepokoić stada kotów 

 morskich, spoczywających na wybrzeżu; wszak dlatego — powiadał — niema lego- 

 wisk kotów morskich na Kamczatce, że tam są bąki. 



Gdy Hrebnicki wyłożył powody swego protestu, zbijałem po kolei wszystkie 

 jego argumenty. I tak: 1) reny w czasie lata trzymają się gór, to też trudno przypuszczać, 

 ażeby miały przychodzić na wybrzeża i straszyć koty morskie, jeżeli te ostatnie ludzi się 

 nie boją i nie zważając na ich ciągłe prześladowanie, trwające przeszło stulecie, nie 

 opuściły wysp; to też sądzę, że i widok renów nie przestraszy ich wcale, zresztą wszak 

 przy obu legowiskach kotów morskich na wyspie przez całe lato przebywa stale straż, 

 złożona z Aleutów; 2) reny są to łagodne, trwożliwe istoty, które się nawet od kru- 

 ków obronić nie umieją, czy podobieństwo więc przypuścić, ażeby mogły one na- 

 padać na człowieka; 3) pasorzyty podskórne reniferów mogą się wylęgać tylko pod 

 skórą ziemnych istot, a nie zwierząt, żyjących w wodzie; przypuszczenie, że reny 

 zarażą swemi pasorzytami kotów morskich jest więc tyle prawdopodobne, o ileby 

 nią była hypoteza, że pasorzyt wielorybi (Cyamus ceti) może zarazić konie i bydło; 

 4) bąki przy warunkach atmosferycznych na wyspach żyć nie mogą; zimno, wilgoć, 

 mgły ciągłe zniszczą je niezawodnie. Te przeciwdowody jednak Hrebnickiego 

 nie przekonały. 



Wróciwszy 2/IX 1897 r. z wysp Komandorskich na Kamczatkę, dowiedziałem 

 się, że p. J. Lugiebil, główny agent kompanii Hutchinson Cohl et Comp., 



