10 



rzeki występują z brzegów i unoszą zagrody, stawiane w poprzek ich biegu dla połowu 

 ryb. Mieszkańcy ostróżków tubylczych nie mogą w takich latach zrobić zapasów ży- 

 wności na zimę; psy ich giną z głodu, ludzie chorują na tyfus głodowy, a pozostająca 

 przy życiu reszta ludzi zawdzięcza ocalenie tylko ofiarności koczowników, Korjaków 

 i Łomutów, którzy ratują ludność osiadłą, dając im mięso renów, które służy za jedyny 

 posiłek w te głodne zimy. 



8/VII 26/VI 1881 r. wyjechaliśmy na letni objazd całego okręgu; długa i ciężka 

 była to podróż, lecz zwiedziłem większą część półwyspu, poznałem Kamczatkę w jej 

 szacie letniej, wraz z nędzą tubylców nawet w tej porze, gdy mają ryby tyle, że mo- 

 gą się najeść do syta. Zwiedziłem czumy letnie koczowników; obserwowałem reny 

 na pastwiskach górskich, słowem dużo widziałem rzeczy ciekawych i nowe snułem 

 projekty pożyteczne dla tubylców na przyszłość. Wróciłem z objazdu 13 1/X 1881 r. 

 Przeszło trzy miesiące byłem w drodze, której długość wynosiła 2,000 wiorst, licząc 

 wszystkie boczne wycieczki. 



2/II 21/1 1882 r. wyjechałem na zwykły objazd zimowy; 24/11 12/11 stanąłem 

 w Tigilu; zastałem już tam Ga wryła Łomuta, czekającego na mój przyjazd i za- 

 warłem z nim kontrakt formalny. Dostał on 300 rb. za sztuk piętnaście renów: 12 sa- 

 mic i 3 samce; naddatek ponad cenę umówioną miał dostać wtedy, gdy wszystko 

 będzie akuratnie i pomyślnie wykonane. Naddatek miał się składać z 10 cegiełek 

 herbaty, 10 funtów tytoniu i trzech butelek spirytusu. Ga wryło obowiązany był 

 dostawić młode i zdrowe okazy na początek lipca 1882 r. do miejsca wskazanego, 

 mianowicie w pobliżu ostróżka Korjaki i natychmiast zawiadomić mnie przez umyśl- 

 nego o swojem przybyciu. 



12/V 30/IV 1882 r. zawinął statek , Aleksander" do portu Piotropawłowskiego. 

 Kapitan Sandmann przywiózł wiadomość, że kapitan Niebaum polecił wypłacić 

 mi 300 rb. za kupno 15 sztuk renów, a zarazem wydał rozporządzenie przewiezienia 

 renów na wyspę Behringa. W taki sposób starania moje zostały uwieńczone najpo- 

 myślniejszym rezultatem. 



W czerwcu zawitały do Piotropawłowska dwa wojenne statki marynarki rosyj- 

 skiej. Dla mnie ważną była okoliczność, że na tych statkach miano kozy i kozła, 

 to też uzyskałem je dla możności ich aklimatyzacyi na półwyspie i na wyspach Ko- 

 mandorskich. Przybył też na szkunie żaglowej dla poszukiwania złota na wyspach Fran- 

 cuz J a q u e t, który miał przy sobie dwa psy; jeden z nich był gończy, drugi wyźeł 

 seter; uprosiłem go, ażeby użyczył swoich psów dla poprawy rasy psów myśliwskich 

 kamczackich, na co przystał. 



W połowie czerwca 1882 r. nadeszła wiadomość, że Łomut Ga wryło z czę- 

 ścią swego tabunu jest już nad rzeką Kamczatką, u jej źródlisk w pobliżu ostrożka, 

 zwanego Puszczyna i że obiecuje stanąć pod koniec czerwca w okolicach ostrożka 

 Korjackiego. 26/VI 1882 r. odebrałem list, pisany przez starostę Naczykinskiego 

 ostrożka, Uljana Merlina, w imieniu Łomuta Ga wryły, ażebym przybył osobi- 

 ście do Korjak dla obejrzenia sprzedanych okazów i dla umówienia się odnośnie 

 do sposobu przeprowadzenia kupionych renów z Korjak do Piotropawłowska. 



29/VI 1882 r. wyruszyłem konno, ażeby zbadać i wedle możności ściśle ozna- 

 czyć szlak, po którym prowadzone będą reny. Podróż na przestrzeni, mającej w pro- 

 stym kierunku nie więcej, niż 25 wiorst, trwała przeszło pół doby; nawet na Kam- 

 czatce trudno sobie przedstawić uciążliwszej drogi nad tę, cośmy mieli przed sobą. 

 Dziesięć wiorst pierwszych mieliśmy grunt twardy i ścieżkę udeptaną przez pieszych, 

 którą się dojeżdża do wsi Awaczy; odtąd już bez śladu drogi przebijać się trzeba przez 



