13 



Na wiosnę roku 1883 dowiedziałem się, że Aleuci, jakoby z namowy Hrebnic- 

 kiego, zastrzelili trzy okazy, tłómacząc się tern, że musieli się bronić przed napadem 

 renów. Po odebraniu tej wiadomości smutne miałem przeczucie, że przesiedlenie re- 

 nów będzie miało koniec niepomyślny. Inaczej atoli się stało, jak to widzimy z wia- 

 domości, udzielonej mi listownie przez prof. d-ra Józefa Mcrozowicza, którą 

 tu dosłownie przytaczam: 



25/XII 1903. Petersburg. (21 lat po przewiezieniu renów na wyspę Behringa). 



„Przed miesiącem niespełna powróciłem z wysp Komandorskich i Kamczatki, 

 gdzie pamięć o sz. panu przechowuje się do dnia dzisiejszego w sercach tubylców. 

 Ludzie wieku podeszlejszego zarówno w Piotropawłowsku, jak i na wyspach wspomi- 

 nają o dobrodziejstwach, wyświadczonych przez pana. Zaprowadzone z pańskiej ini- 

 cyatywy reny na wyspie Behringa rozmnożyły się w chwili obecnej do kilku tysięcy 

 i stanowią dla mieszkańców tej wyspy niewyczerpaną spiżarnię. Obywatele tej wyspy 

 doskonale oceniają doniosłość ekonomiczną pańskiej idei i odczuwają wdzięczność, 

 przechodzącą niezawodnie w całości i na pokolenie dorastające. To też gdy im opo- 

 wiedziałem, że świat naukowy obchodził w tym roku 40-lecie pańskiej działalności, 

 wszyscy zapragnęli w jakikolwiekbądź sposób wyrazić panu swoją pamięć i wdzięcz- 

 ność. Chciano panu posłać adres... Wówczas zaproponowałem im, że o ich pa- 

 miętliwych i wdzięcznych sercach, opowiem panu osobiście za powrotem do Europy 

 i że zamiast tego adresu mogliby ofiarować panu szkielet krowy morskiej, niedawno 

 przez Si ni cyna Aleuta znaleziony i wykopany i już nawet zapakowany w skrzynie 

 celem odesłania do Petersburga. Na projekt ten z początku nie zgadzała się policya, 

 ale w końcu, potrzebując moich względów, uległa". 



Szkielet, o którym mowa, doszedł szczęśliwie do Lwowa; darowałem go gabine- 

 towi zoologicznemu uniwersytetu lwowskiego, drugi zaś szkielet, com posiadał, ofia- 

 rowałem do gabinetu zoologicznego „Hofmuzeum" w Wiedniu. Cały szkielet tego 

 wielce interesującego zwierzęcia darowałem był do gabinetu porównawczo-anatomicz- 

 nego w Warszawie,' gdzie go ś. p. magister Ślósarsk i, asystent przy katedrze porów- 

 nawczo-anatomicznej w Warszawie, umontował, lecz, niestety, już go następnie nie 

 zastałem; wywieziony został prawdopodobnie do Rosyi, a może sprzędany zagranicę. 

 Czaszkę całą ofiarowałem do Krakowa. 



Z innemi próbami przesiedlenia zwierząt pożytecznych na wyspy Komandorskie 

 i na Kamczatkę szło oporniej: króliki, com sprowadził z St. Francisco, płodziły się 

 obficie, dopóki były w moich rękach; oddane na rozpłód na Kamczatce i na wyspach 

 nieszczególnie się hodowały, zresztą nie mam o nich wieści późniejszych. 



Kóz nie chciano hodować na Kamczatce, przetrzymałem je więc przez zimę, płacąc 

 od sztuki po 8 rb. za przekarm zimowy, następnie przewiozłem je na wyspy; co się 

 z niemi stało, nie wiem. 



Trzy konie: ogier, klacz i źrebię roczne, kupione za 180 rb. wraz z siodłami 

 i chomątem, przewiezione zostały, dzięki uprzejmości kapitana wojennego statku ro- 

 syjskiego, Aleksie jewa późną jesienią 1882 r. na wyspę Behringa; wraz z niemi po- 

 jechał Kalinowski, ażeby nauczyć Aleutów jazdy konnej i zaprzęgu. Podróż na 

 wyspy z Piotropawłowska odbywała się wśród niezmiernie silnego wiatru, tak, że ko- 

 nie podnieść musiano na pasach do góry, ażeby nóg nie połamały; przystać do 

 brzegu wyspy Behringa przez całą dobę było niepodobieństwem. Dzięki tylko sta- 

 nowczości kapitana spławiono konie na brzeg i wysadzono Kalinowskiego. 

 Nauka konnej jazdy szła opornie; na ogiera żaden z Aleutów nie ośmielił się wsia- 

 dać. Sam Kalinowski wskutek tej okoliczności, że zbierając i odkopując czaszki 



