5 



ry później został rozbity na szereg form geograficznych i nazwa ta prawie nic nam nie 

 mówi, chodzi nam o przynależność geograficzną formy, w której występuje 

 w danej okolicy gatunek, a znajdujemy jedynie nic nam nie mówiącą nazwę gatunku. 

 Otóż dokładna analiza gatunku i uchwycenie stosunku, który istnieje między zmiana- 

 mi w obrębie tego gatunku zachodzącemi, a środowiskiem, w którem zwierzę żyje, 

 jest jednem z zadań współczesnego „systematyka" - ekologa; „systematyka" - geografa 

 będzie znów interesował skład fauny danej miejscowości, nie zatrzyma się on też na- 

 turalnie na gatunku, a będzie chciał coś wiedzieć o formie geograficznej, w danej 

 faunie występującej. 



Każdy jednak z systematyków współczesnych, w jakichby nie pracował subtel- 

 nych specyalnościach, musi operować materyałem systematycznym. 



Otóż w traktowaniu tego materyału, w metodyce pracy leży różnica między sy- 

 stematykami starej a nowej daty, a ta pociąga za sobą odmienny sposób gromadzenia 

 materyału w muzeach. Chodzi o dokładną analizę gatunku, nietylko o zmienność in- 

 dywidualną, ale o zmienność gatunku w zależności od podłoża i geograficznego poło- 

 żenia. Zmienność ta (w granicach doskonałości naszych zmysłów) jest częstokroć 

 tak mała, że z trudnością daje się uchwycić i scharakteryzować. 



Zważywszy na zmienność indywidualną, która u niektórych gatunków jest tak 

 duża, nie możemy charakterystyki cech opierać na jednym okazie, nie możemy, 

 porównywując dwa zwierzęta tego samego gatunku z różnych 

 okolic ziemi, twierdzić, że są one identyczne lub różne, czyli 

 że tworzą dwie formy geograficzne, dwa podgatunki. 



Musimy operować seryami okazów — dopiero kilka lub kilkanaście skórek (np. 

 ptaków), z dwóch różnych miejscowości bitych w tym samym czasie (trzeba tu na- 

 turalnie brać pod uwagę różnicę w upierzeniu płci, oraz różnice w upierzeniu sezo- 

 nowem) przy porównaniu pozwala nam stwierdzić identyczność w ubarwieniu, wymia- 

 rach lub formie poszczególnych części ciała, ewentualnie uchwycić różnice w tych 

 lub innych cechach, które przy porównaniu dwóch okazów mogłyby nam w oko nie 

 wpaść. 



Takie porównywanie seryi nadaje naszym badaniom pewność, że się nie myli- 

 my, że mamy w danym razie do czynienia nie ze zmiennością indywidualną, ale ze 

 zmiennością w ściśle określonym kierunku danej formy. 



Dawny fizyograf poprzestawał na stwierdzaniu gatunku w danym kraju, od dzi- 

 siejszego nauka wymaga stwierdzenia, w jakiej formie dany gatunek występuje. Dla 

 określenia gatunku wystarczy jeden okaz, dla stwierdzenia, w jakiej formie dany ga- 

 tunek występuje w określonej miejscowości, trzeba całego szeregu okazów. 



Biorę kilka konkretnych przykładów bardziej znanych zwierząt. Powszechnie 

 znana wiewiórka została opisana przez Linneusza i nosi nazwę Sciurus vulgaris 

 L i n n. Wiewiórka tak wybitnie różni się od wszystkich innych ssaków Europy, że 

 zdawałoby się wystarczy wyjść do lasu zobaczyć to sympatyczne zwierzątko, by na- 

 stępnie wrócić do domu i, oddając dług, należny nauce, stwierdzić w pracy fizyogra- 

 ficznej pod nazwą Sciurus vuLgaris Linn., że ssak ten w danym kraju jest pospo- 

 lity, co zaś do określenia „gatunku"... wszak jakakolwiek omyłka wyłączona. 



Tak rzeczywiście wyglądała sprawa z całym szeregiem gatunków zwierząt w Eu- 

 ropie lat temu 100, gdy granice rozmieszczenia poszczególnych gatunków nie były 



