6 



znane 1 ), dziś jednak wygląda nieco inaczej. Biorę do ręki Trouessarfa „Faunę 

 des mammiferes d'Europe", Berlin 1910, i znajduję, że wiewiórka występuje w Euro- 

 pie conajmniej w 12 formach, z których Sciuras vulgaris vulgaris Linn. zamieszkuje 

 południe Szwecyi i Norwegii, Scirus vulgaris varius Kerr. „północ Skandynawii, 

 Laponię, Rosyę, Polskę, Prusy wschodnie, część Węgier i zachodnią Syberyę", Sciu- 

 rus vulgaris leucurus Kerr. Anglię, Sciurus vulgaris fuscoater Al tum Niemcy, 

 Austro-Węgry i Rumunię, Sciurus vulgaris russus Miller północną i środkową Fran- 

 cyę, Sciurus vulgaris italicus Bon. Alpy, Appeniny, Karpaty i Bałkany. Dalszych 

 form nie wymieniam, lecz przechodzę do następnego przykładu. 



Niedźwiedź, opisany przez Linneusza pod nazwą Ursus arctos Linn. jest 

 również zwierzęciem dostatecznie znanem; występuje w Europie w następujących for- 

 mach: Ursus arctos arctos Linn. półwysep Skandynawski i Rosya, Ursus arctos col- 

 laris C u v. Ural, Ursus arctos formicarius E v e r s m. Norwegia, Ursus arctos meridio- 

 nalis M i d d. południowa Rosya, Kaukaz i południowa Syberya, Ursus arctos pyre- 

 naicus Cuv. niektóre góry Hiszpanii, Ursus arctos alpinus C u v. Alpy. Co się 

 tyczy Karpat, niewiadomo, jaka forma tam występuje. Trouessart przypuszcza, 

 że forma, którą trzeba opisać pod osobną nazwą jako odmienną od wszystkich wyżej 

 wymienionych. Teraz choć jeden przykład z ptaków. Powszechnie znana nawet mie- 

 szkańcom miast kawka występuje w Europie przynajmniej w trzech formach: Co- 

 loeus monedula monedula (L i n n.) Półwysep Skandynawski, Coloeus monedula sper- 

 mologus (Keill.) Europa zachodnia, Coloeus monedula collaris (Drumm.) Europa 

 zachodnia. 



Jak z powyższego widać, podawanie (na zasadzie określenia z jednego okazu) 

 w pracach fizyograficznych o wiewiórce z środkowej Europy danych takich: „Sciurus 

 yulgaris Linn. — pospolita" lub o kawce „Coloeus monedula (L i n n.) — pospolita" 

 zakrawa obecnie poprostu na humorystykę. 



Dlatego, by stwierdzić, jaka wiewiórka występuje w danej okolicy, trzeba kilkanaście 

 skórek i czaszek tych zwierząt porównać z seryami skórek i czaszek tegoż zwierzęcia form 

 najbliższych geograficznie i w ten sposób stwierdzić identyczność danej wiewiórki z tą 

 lub inną formą; toż samo dotyczy innych gatunków. Sprawa jest prosta i jasna zdaje 

 się nie tylko dla specjalisty, ba, nie tylko dla przyrodnika, ale poprostu dla każdego 

 myślącego człowieka; to też w wielu krajach Europy, Azyi, Ameryki, Afryki i Australii 

 sprawę tę spopularyzowano o tyle, że dzięki ofiarności poszczególnych jednostek 

 muzea mogą gromadzić powyżej wspomniane serye i sprawa fizyografii w nowożytnem 

 pojęciu może się energicznie naprzód posuwać. 



Niestety jednak w wielu krajach owe nowoczesne poglądy na systematykę i fi- 

 zyografię są obce zupełnie nawet dla przyrodników, którzy często mają po kilkanaście 

 semestrów akademickich za sobą i zdarza się niekiedy, że badacz, starający się ze- 

 brać większą seryę powiedzmy jakiegoś w rodzaju kawki pospolitego gatunku, spoty- 

 ka się z ironicznym i pobłażliwym uśmiechem. Pocóż zbierać takie gatunki, które 

 na oko na odległość można określać, pocóż zbierać takie „pospolite" zwierzęta, jak 

 kawka, sroka lub wiewiórka? Jakby „pospolite" gatunki mogły być dla przyrodnika 

 mniej ciekawe od „rzadkich", jak gdyby miały one podlegać innym prawom przyrody, 

 dla jakichś niezrozumiałych powodów mniej godnym uwagi. 



') Tak też wygląda, niestety, jeszcze i teraz u niektórych autorów, dzięki czemu ich prace tein się 

 różnią od prac fizyograficznych z przed lat stu lub kilkudziesięciu, że są drukowane innemi czcionkami 

 i na innym papierze. 



