7 



Trudno mi się tu powstrzymać od następującego porównania. Zoolog, określa- 

 jący jakiś gatunek według jednego okazu, robi wrażenie antropologa, który, wyjrzaw- 

 szy przez okno wagonu, na zasadzie spostrzeżonego przez się jednego człowieka na- 

 pisałby następnie traktat o cechach antropologicznych mieszkańców danego kraju. 



Rzecz prosta, iż badania systematyczne, na taką zakrojone skalę, przechodzą 

 możliwość jednego człowieka. Tylko muzeum może gromadzić dziesiątki i setki 

 osobników danego gatunku z rozmaitych okolic jego krainy rozmieszczenia. I to też 

 jest głównem zadaniem współczesnego muzeum zoologicznego. Dziś systematyka wy- 

 maga od muzeum przedewszystkiem bogatego materyału porównawczego. Żyjemy 

 wszak w okresie upadku wszelkiego autorytetu, jesteśmy o tyle przesiąknięci kryty- 

 cyzmem, że o ile to jest możliwem, staramy sę podane przez innych wyniki pracy 

 sami sprawdzić. Określając według jakiejś monografii, musimy z góry przyjąć nieo- 

 mylność człowieka, który ją napisał, określając przez porównanie z innymi okazami 

 danego gatunku, mamy w każdej chwili możność sprawdzić, źe to, co o nim napisa- 

 no, jest prawdą. 



To też w systematyce, a szczególniej w systematyce takich względnie dobrze 

 poznanych skupień, jak np. kręgowce, można dziś pracować jedynie w muzeach, gdzie 

 obok fachowej literatury znajdujemy bogate materyały porównawcze. 



Często jednak nawet muzeum nie jest w stanie zgromadzić takiej ilości osobni- 

 ków danego gatunku, jaka jest potrzebna do pracy systematyka. To też pomiędzy 

 olbrzymią większością muzeów światowych istnieje układ, na zasadzie którego wypo- 

 życzają one sobie wzajemnie potrzebne materyały. Tak np. systematyk, pracujący 

 w jakiemś muzeum angielskiem, w każdej chwili może otrzymać materyał potrzebny mu 

 nie tylko z Anglii, ale i z Rosyi, z Francyi lub Niemiec. Przytem większość muzeów 

 posiada swoje specyalności w zakresie gromadzonych grup zwierzęcych, oraz w zakre- 

 sie badanych krajów. Jedno więc muzeum gromadzi głównie materyały palearktyczne, 

 drugie etjopskie, trzecie nieotropikalne i t. d. Tylko w ten sposób muzea — nie mu- 

 zeum — mogą spełniać to, czego wymaga od nich systematyk. 



Naturalnie, że każde muzeum pozatem stara się gromadzić materyały krajowe, 

 których przedewszystkiem szukają w niem obcy badacze. 



Warszawa. Muzeum Zoologiczne 17. XI. 1917. 



