K. MAJEWSKI. — TOP0BK1 KAMIENNE. 



21 



Kr. 130. Uścilug. Powierzchnia otworu podległa wypłukaniu i zwietrze- 

 niu znaczniejszym nawet, aniżeli powierzchnia wię- 

 kszości ścian zewnętrznych, a zgodna z najstarszy 

 górną płasiczyzną siekiery. 



Nio będziemy mnożyć przykładów, bo wszystkie prowadź 1 ły by do 

 tycli samych wyników. 



-Szczupłość otworów jest tak rażącą, że trudno pojąć jak mogła słu- 

 żyć do obsadzenia w nich drzewa. Żadne toporzysko nie miałoby przy 

 podobnej średnicy należytej mocy i trwałości. Z drugiej strony tępość 

 ostrza wyklucza stanowczo przypuszczenie, aby mogły to być narzę- 

 dzia do użytku domowego, np. do ciosania. Wszystko wskazuje, że by- 

 ły to raczej toporki bojowe. Ale i narzędze bojowe wymaga toporzyska 

 trwałego. 



Rozmyślając nad nieodpowiednością średnicy otworu do natury drze- 

 wa zwykłego, wpadłem na p.'zy puszczenie, czy czasem toporków tych nie 

 umocowywano na gatunku drzewa, któryby się nadawał na toporzyska bez 

 względu na niewielką średnicę. 



Drzewo takie w obfitości rośnie wszędzie, na pobrzeżu Bugu, jest niem 

 leseceyna (Corylus avell.). Odpowiednie kije leszczynowe mają dostateczną 

 trwałość^ a prócz tego właściwość inną, w toporzyskach zwykłych niezna- 

 ną: wielką giętkość. 



Jeśliby przypuścić używanie leszczynowych kijów, wtedy toporki na 

 nich osadzone można uważać za broń jeszcze groźniejszą, aniżeli zwy- 

 kłe, bo uderzenie kamieniem, osadzonym na kiju elastycznym jest silniej- 

 sze przy tym samym rozmachu. Działa tu bowiem jeszcze, jak wiadomo, 

 siła bezwładności. 



Miejsca znajdowania okazów. 



Toporki o których mowa, nigdzie nie znajdowały się w większej ilo- 

 ści. Wszystkie zostały oddzielnie znalezione mniej więcej w zbliżonych 

 warunkach. Najwięcej znaleziono na karczunkach świeżych, przy wydo- 

 bywaniu pniaków i korzeni drzew. W polu, w ziemi ornej, na łąkach 

 podmokłych przy kopaniu rowów i różnych robotach ziemnych. 



Jeden znaleziono przy zakopywaniu kartofli w kopce, (iłębokość, 

 w jakiej w ziemi spoczywały, waha się pomiędzy i/ 4 — V« metra. 



Na niższych równinach wcale ich nie znajdowano. Tylko na wyż- 

 szych nieco, sąsiadujących ze wzgórzami, a nawet na samych wzgórzach, 

 położonych w pobliżu wód. 



Co do natury gruntu znajdowane były zarówno w czarnoziemie, jak 



