22 



•DZIAŁ IV. — ANTROPOLOGIA. 



w gruntach gliniastych i piaszczystych. Nad Bugiem np. w piaszczystym 

 brzegu tej rzeki. 



Aby odnaleść punkty wytyczne i wyjaśnić sobie rozmieszczenie geo- 

 graficzne tych zabytków wypada nam rozpatrzeć warunki fizyczne obszaru, 

 na którym się one spotykają. 



Rozpatrzymy okolice naprzód pod względem oro-hydrograficznym, ge- 

 ologicznym i nareszcie pod względem archeologicznym. 



III. Opis ol(olic\J. 



a) Pod względem oro-hydrograficznym. 



Okolica skupiająca przeważną ilość toporków naszych, stanowi część 

 wyniosłości lubelsko-wołyńskiej. Od północy graniczy z niziną poleską, 

 od południa z wyżyną awratyńską, od zachodu z wzgórzami lubelskiemi, 

 od wschodu z górnem porzeczem Horynia. 



Jest to ważny w oro -hydrografii punkt, stanowi bowiem wielki dział 

 wodny europejski. Awratyńską właśnie wyżyna stanowi granicę dwu 

 stoków wodnych: czarnomorskiego i bałtyckiego. Górna część porzeczy 

 Bugu i Styru, jak to unaocznia mapa oro-hydrograficzna, leży na linii 

 wyżyn, ciągnących się przez Europę długim pasmem przez wzgórza i gó- 

 ry: Ardeńskie, Reńskie, Szyfrowe. Harc, Kruszcowe, Łużyckie, Olbrzymie, 

 Sulety, Kieleckie, Nadwieprzańskie odnogi północnych Karpat, Awratyń- 

 skie i t. d., aż do Uralu. 



Inaczej określając, wyżyny te biegną po linii miast Luttich, Hano- 

 wer, Wittemberg, Zgorzelec, Lignica, Olkusz, Lublin, Lwów, Sokal, Krze- 

 mieniec, Berdyczów, Kijów i Ekaterynosław. 



Jeśli weźmiemy pod uwagę znaczną niedostępność naszej wyżyny od 

 północy (wody i błota Polesia) i znowu nieurodzajność, błotnistość, oraz bez- 

 leśność na południe leżącej wyżyny awratyńskiej, zarówno jak kotlinę gór- 

 nego Bugu, a od zachodu kotlinę Sanu, zwaną inaczej krakowsko-sando- 

 mierską (*), niżej zaś jeszcze łańcuch Karpat, wtedy okaże się jasno, że do- 

 stęp do okolicy górnego Bugu i Styru, najłatwiejszym jest i najwygodniej- 

 szym tylko od zachodu i wschodu. 



(*) Ograniczoną od południa pogórzami tarnowskiem i rzeszowskiem, a poza tem 

 Karpatami. 



