26 



DZiAŁ IV. — ANTROPOLOGIA. 



W rozpatrywaniu stosunków przedhistorycznych nie małoważną jest 

 okolicznością stopień wzniesienia badanego obszaru nad poziomem morza. 

 Ponieważ jednak wrócimy do tego przbdmiotu na właściwem miejscu, więc 

 ograniczę się na podaniu kilku cyfr. Zaznaczę, że poziom Bugu przy 

 wejściu na nasz obszar mierzy pod Krysfcynopolem 198 m, pod Dobraczy- 

 nem 194 m. 



Nizina południowa wznosi się mniej więcej na 204—220 m. 



Spadek Bugu na całej jego 158-kilometrowej długości wynosi 122 

 metrów, a wysokość samej wyżyny waha się w granicach 220 — 290 me- 

 trów. "Wypadałoby tu i o wzniesieniu Polesia kilka słów dodać, ale aby 

 się nie powtarzać, odłożę to do ohwili, gdy wypadnie nam zastanowić się 

 nad przedhistorycznym stanem hydrograficznym całej okolicy. 



b) Pod względem geologicznym. 



Dla ułatwienia przeglądu budowy geologicznej obchodzącego nas bli- 

 żej obszaru, naszkicowałem osobną mapkę. Mając ją przed oczyma, czy- 

 telnik pozwoli mi być treściwym. Aby uniknąć powtarzania rzeczy dru- 

 kowanych już w Pamiętniku przez specyalistów, dodam, że oparłem się tu- 

 taj na rezultatach badań naszych geologów, którj^ch sumą jest Mapa 

 geologiczna Siemiradzkiego i Dunikowskiego, pomieszczona w XI tomie 

 Pam. Fizyogr. Wspomniana mapa jest niezgodną w wielu szczegółach na 

 obszarze guberni lubelskiej z najnowszą szczegółową mapą prof. Trcjdosie- 

 wicza. Dla tego uwzględniłem w swym drobnym szkicu i w grubych zary- 

 sach bez wątpienia dokładniejsze odnośne podania prof. Trejdosiewicza. 



Spojrzawszy na mapę widzimy na południu ukośny i wązki pas utwo- 

 rów piętra sarmackiego oraz mioceńskiego wapienia litawskiego. Biegnie 

 on od północo zachodu wzdłuż wzgórza lubelsko-wołyńskiego. Utwory te 

 występują jako podłoże głównie w blizkości koryt doj)ływów północnych 

 Dniestru, na całej niemal wyżynie awratyńskiej. Bug i Styr z większością 

 górnych dopływów tu biorą początek. 



Poziomemi gęstemi kreskami oznaczyłem utwory kredowe górne, wszę- 

 dzie na wyżynach z pod utworów dyluwialnych, lub w obnażeniach nad- 

 rzecznych, zgodnie z mapą Siemiradzkiego i Dunikowskiego, a na terytoryum 

 gub. lubelskiej z mapą Trejdosiewicza. Grupują się one najobficiej w okolicy 

 górnego porzecza Wieprza, Bugu i Styru — brak ich na całej północy z wy- 

 jątkiem dwu punktów w okolicy Brześcia Litewskiego. Przechodząo do 

 utworów czwartorzędowych widzimy, że glina mamutowa (loess) oznaczona 

 ukośnemi kreskami gęstemi, pokrywa bezmała całą wyżynę od Wieprza, 

 aż poza Styr i zalega całe południe za wyjątkiem aluwialnej kotliny gór- 

 nego Bugu. Pas ten szeroki ciągaie się od Wisły, aż do Słucza. Od pół- 

 nocy obszar ten loesu, mniej lub więcej czysty, a w hrubieszowskiem wy- 



