16 



DZIAŁ IT. GEOLOGIA Z CHEMIĄ 



nastu stóp dochodzące wymiary, i w niezliczonej ilości są rozrzucone po polach; 

 największe z nich znajdują się między Rudnem i Michowem. Spotykają się one 

 jeszcze w Rokitnie, zkąd idą na północ do Berejowa i od niego na południowy 

 wschód pod Ostrów, już w guberni siedleckiej położony. 



Dyluwium w powiecie chełmskim składa się z piasków ziarnistych kwar- 

 cowych i bardzo miałkich gliniasto-kwarcowych, gliny piaszczystej i lossu czyli 

 tak zwanej gliny mamutowej. Piasek ziarnisty z głazami narzutowemi i bez nich 

 zajmuje znaczne obszary, rozpościerając się głównie w północnej i południowo- 

 zachodniej stronie nad Wieprzem. W północno-zachodniej stronie, a mianowicie: 

 między Małkowem, Swierszczowem, G-arbatówką, Nadrybiem, Puchaczowem, Tu- 

 rowolą, Ciechankami Łańcuchowskiemi, Zawadowem, Wolą Korybutową i kolonią 

 Ludwinem, występuje już piasek bardzo miałki, tak zwany piasek twardy. Pia- 

 ski ziarniste zawierają prawie zawsze różnej wielkości głazy narzutowe, wówczas 

 kiedy w bardzo miałkich najczęściej głazów tych się nie dostrzega. Glina piasz- 

 czysta z mnóstwem drobnych, a niekiedy znacznej wielkości głazów narzutowych, 

 występuje tylko w niektórych miejscach: między Bukową, Łukówkiem, Rudą 

 i Rudką; między Łowczą i Mszaną; miedzjr Petryłowem, Chutczą i Chylinem; 

 w Syczy nie, Bussównie i w innych, na mapie wskazanych miejscach. Nakoniec 

 śród piasków ziarnistych rozpościera się także loss a mianowicie: wzdłuż Buga 

 między Świerżami, Okopami, Berdyszczem, Dorohuskiem i Turką; dalej zaś na 

 południo-zachód występuje oddzielnemi kępami, a na samej granicy zachodnio- 

 północnej pokazuje się pod wsią Turowolą. 



W powiecie hrubieszowskim z dyluwium występuje głównie loss, który 

 bardzo często zawierając w warstwach wierzchnich próchnicę, tworzy tak zwany 

 czarnoziem; piasek zaś i glina piaszczysta znajdują się tylko w niektórych miej- 

 scach i zajmują stosunkowo bardzo małą powierzchnię. Loss tworzy bardzo grube 

 pokłady, zajmuje znaczne obszary i spoczywa na opoce lub kredzie. Czarnoziem 

 czyli loss z próchnicą ma barwę ciemną, często zupełnie czarną. Nigdzie nie za- 

 uważyłem, ażeby czarnoziem hrubieszowski leżał bezpośrednio nie na lóssie, ale 

 na utworach kredowych. Fakt jednak ostatni byłby możliwym, gdyby czarno- 

 ziem utworzył się na bardzo cienkiej warstwie lossu, leżącej bezpośrednio na 

 opoce lub kredzie. Czarnoziem posiada rozmaitą grubość, dochodzącą niekiedy do 

 3 stóp, np. w Slipczu nad Bugiem. Czarnoziem hrubieszowski i pod nim spoczy- 

 wający loss silnie się burzą z kwasem solnym. W lossie pod Grabowcem i Hru- 

 bieszowem znajdują się dosyć liczne skupienia marglu czyli tak zwane figurki 

 marglowe. Obszary rozpościerania się lossu i czarnoziemu są wskazane na mapie. 

 Piasek, nie posiadający głazów narzutowych, znajduje się: w Dubience i jej 

 okolicy; pod laskiem i w lasku około Slipcza, a także za Buśnem. Glina piasz- 

 czysta bez głazów narzutowych rozpościera się: między Janostrowem i Skrychi- 

 czynem; w lasach między Dryszczowem (w p. chełmskim) i Białopolem, a także 

 na południe od Bereśnicy przy Bugu. 



') Rolnicy lubelscy loss nazywają po^ielatką gliniastą. 



