22 DZIAŁ II. GEOLOGIA Z CHEMIĄ. 



pola przy drodze z Kluczkowic do Wrzelowca, kolonii Kluczkowieckiej (Ka- 

 mionki), folw. Kamienia, Janiszowa i Łazisk; następnie pola między Kluczkowi- 

 cami, Zadolem, Chruśliną, Spławami, Józefowem, Kolczynem, Łopocznem, Kali- 

 szanami, Piotrowinem i kolonią Kluczkowiecką; a nakoniec pola przy drodze 

 z Kluczkowic do Józefowa, Rybitw, Nieszawy, Basonii, Chruśliny, Wandalina 

 i folwarku Kręciszówki. 



* * 



* 



Rozpościeranie się napływów starszych w całej guberni lubelskiej daje już 

 niezaprzeczony dowód, że dyluwium północne w Królestwie Polskiem nie jest na 

 południu ograniczone równoleżnikiem Lublina, jak to utrzymuje Pusch, lecz 

 przeciwnie występuje typowo aż do samej granicy z Gralicyą Wschodnią i jest 

 równie silnie rozwiniętem jak w guberniach północnych i północno-zachodnich. 

 Ilość i wielkość głazów narzutowych, znajdujących się na powierzchni pól i la- 

 sów w powiecie puławskim i w stronie północnej powiatu janowskiego, wcale 

 nie ustępuje ilości i wielkości takichie samych głazów, spotykanych np. w po- 

 wiatach: przasnyskim i mławskim. I tylko ta zachodzi różnica, że w po- 

 wiecie puławskim i janowskim dyluwium północne tworzy cienkie warstwy, 

 które bezpośrednio leżą na opoce, a przeto głazy narzutowe nie mogły 

 się w głąb zanurzać w skutek oporu mniej lub więcej twardych pokładów kre- 

 dowych. Gdyby nie opoka, która się często znajduje bardzo płytko pod ziarni- 

 stemi piaskami dyluwialnemi, przez co łatwo wietrzeje i wprowadza do tychże 

 piasków glinę i wapno, czyli zmienia ich skład mineralny i własności fizyczne, 

 a mianowicie większą im nadaje spójność, to bardzo znaczna powierzchnia po- 

 wiatu puławskiego, północne okolice janowskiego i wiele miejsc w innych 

 jeszcze powiatach guberni lubelskiej, przedstawiałyby dzisiaj wielkie obszary 

 całkiem nieurodzajnych piasków. W tych więc wszystkich miejscowościach, gdzie 

 sypkie piaski ziarniste rozpościerają się na powierzchni, ale tworzą tylko warstwy 

 cienkie, nie grubsze nad 12 cali, obecność pod niemi łatwo wietrzejących margli 

 kredowych ma wielkie dla rolników lubelskich znaczenie. 



2. Alluwium. — Napływy młodsze. 



Alluwium w guberni lubelskiej przedstawia różnorodne napływy na brze- 

 gach rzek, na łąkach, błotach i torfowiskach, wskazane na mapie. Z napływów 

 tych wszakże na szczególną zasługują uwagę utwory alluwialne w powiecie 

 puławskim, które powstały na brzegu Wisły, a składają się głównie z piasku 

 ziarnistego i z iłu czyli mady powiślańskiej. Ił ten tworzy pola orne, nazywane 

 przez miejscowych włościan rędotuatemi. 



W piasku ziarnistym alluwialnym głazów narzutowych nie widać, lecz 

 w niektórych miejscach, np. pod samą kolonią Grłodnem, dostrzegłem kilka gła- 



