28 



DZIAŁ H. GEOLOGIA Z CHEMIĄ. 



mówię, naprowadza na domysł, że w skład ich wchodzi także cynk. Ilość jego 

 jest wszakże tak nieznaczna, że zaledwie da się wykazać analitycznie. O do- 

 mieszce tej wspomina już Pusch, który ją zresztą przypisuje nietylko samym 

 rudom żelaznym, ale i wapieniom, używanym do wytapiania z nich żelaza. 



Rozważane wogóle rudy te składają się z dwu odrębnych części: t. j. ze 

 stanowiącej niejako zasadniczą masę i przeważającej ilościowo rudy żelaznej, 

 wydającej się jakby złożoną z drobnych ziarn zlepionych w niewyraźne warstwy, 

 która poleżawszy na powietrzu, rozpada się na oddzielne ziarna; część ta prze- 

 ważająca ilościowo jest uboższą i zawiei^a od 26 — 28% Fe, oraz z występujących 

 na tle poprzedniej masy uboższej bogatszych kawałów rudy, t. zw. karni, które 

 stanowią mniej zanieczyszczony obcemi domieszkami, jak np. piasku kwarcowego, 

 gliny i t. d. wodan tlenniku żelaza, skupiający się w postaci geod lub większych 

 lub mniejszych bulw o układzie nerkowato-promienistym. Karnie te są daleko 

 bardziej wytrzymałe na wpływy atmosferyczne a leżąc na powietrzu daleko po- 

 wolniej ulegają rozkruszeniu. Zawartość żelaza dochodzi w nich do 48%,. 



Rudy stanowiące drugą grupę ciągną się pasem z południo-wschodu na 

 północo-zachód przez Małyszyn, Trębowiec na Jastrząb (stacya drogi żel. Uębl. 

 Dąbrów.) do Chustek i Zdziechowa. Cały więc ten pas zwrócony jest na północo- 

 wschód względem Szydłowca. Rudy te występują w obrębie zajętym przez utwory 

 formacyi jurajskiej. (Wchodzą one (rudy) częściowo w skład 4 „najmłodszego" 

 pasa kajprowych rud żelaznych Puscha). W południowo-wschodniej swej części 

 rudy pasa tego były już dawniej eksploatowane. Odkrycie zaś ich w północno- 

 zachodnich częściach pasa nastąpiło w ostatnich czasach — przed laty 6 — 7 

 i przez jakiś czas sprawiało względnie dużo hałasu środ przemysłowców żelaz- 

 nych okręgu Wschodniego, budząc w nich nadzieję znalezienia rud bardziej 

 w żelazo obfitujących, niż większość dotychczas przetapianych. 



W porównaniu z rudami poprzedniej grupy odznaczają się one większą 

 zawartością krzemionki a bardziej jeszcze znacznie mniejszą zawartością AL,O a , 

 która w najlepszym razie dochodzi zaledwie do połowy tej ilości, jaka znajduje 

 się pospolicie w poprzednich. Zawartość kwasu fosfornego w niektórych odmia- 

 nach dochodzi do 1%. Są one twardsze, bardziej kamieniste, w porównaniu z po- 

 przedniemi (które skutkiem większej domieszki gliny są bardziej kamienisto-zie- 

 miste). Trudniej ulegają przy dłuźszem na powietrzu leżeniu rozkruszającemu 

 działaniu wpływów atmosferycznych. Są wogóle bardziej „suche", t. j. mniej 

 niż poprzednie zdolne clo wchłaniania i utrzymywania w sobie wilgoci, co zależy 

 od mniejszej domieszki gliny i domieszki Si0 2 przeważnie (wyłącznie niemal) 

 w postaci piasku kwarcowego. Pod tym ostatnim względem rudy te wogóle wy- 

 dają się jakgdyby powstały wprost skutkiem napojenia piasków kwarcowych 

 roztworem tlenniku żelaza. Do pewnego stopnia można nawet zauważyć okazy 

 przejściowe, w których ze zmniejszeniem się ilości Fe L ,0 :! zwiększa się ilość krze- 

 mionki, tak że jako punkt skrajny rud tych można sobie wystawić piaskowiec 

 o spoju żelazistym. 



