J(')ZEF PACZOSKI. PRZYCZYNKI DO ZNAJOMOŚCI FLORY. 



21 



obszarów stepowych Rossyi południowej. Tylko na nasypie koloi żelaznej między 

 Winnicą a Żmerynką widziałem ogromne ilości Xeranthemum annuum, ro- 

 śliny stepowej, która dostała się tu skutkiem komnnikacyi odbywającej się po 

 drodze południowo-zachodniej. "W podobny sposób rośliny stepowe dostają się 

 i do Kijowa. Raz znalazłem w Kijowie koło toru kolejowego olbrzymi okaz 

 Centaurea solstitialis, rośliny niewątpliwie południowej. Później jednak 

 nigdy nie widziałem tego gatunku w oznaczonej miejscowości. Tacy emigranci 

 z południa nigdy nie zjawiają się wśród dzikiej roślinności danej okolicy, lecz 

 zawsze w miejscowościach, w których roślinność dzika została wypartą przez 

 człowieka. Zbieg roślinny nie może się przystosować do warunków bytu danej 

 formacyi roślinnej i wskutek tego w walce o byt musi ustąpić miejsca innym 

 roślinom, doskonale przystosowanym do miejscowych fitosocyalnych warunków. 

 Dążenia konserwatj^wne formacyj roślinnych przedstawiają dla badacza tę do- 

 godność, że z niewielkich pozostałości formacyj normalnych, znajdujących się 

 w miejscach dla kultury nieodpowiednich, można wytworzyć sobie pojęcie o nor- 

 malnej szacie roślinnej, która pokrywała miejscowości dziś przez kulturę zmie- 

 nione. Można być pewnym, że pozostałości owe w późniejszych czasach prawie 

 wcale się nie zmieniły. 



Ze wszystkich szczątków normalnej flory podolskiej widocznem jest, że 

 północna część guberni podolskiej niegdyś gęsto lasami była pokryta. Nawet 

 i dziś flora ta należy do obszaru leśnego. 



W czasach przedhistorycznych gub. podolska niewątpliwie była pokryta florą 

 stepową, która stopniowo została wyparta przez roślinność leśną. Musiało to być 

 jednak bardzo dawno, skoro, jak zauważyłem wyżej, obecnie nie pozostało tam 

 wcale charakterystycznych przedstawicieli flory stepowej. Tylko czarnoziem 

 wskazuje nam teraz, że północna część guberni podolskiej musiała przejść niegdyś 

 stadyum stepowe 



AVogóle flora badanej miejscowości nie różni się wcale od tiory południowo- 

 zachodniej części gub. wołyńskiej. Większa stosunkowo różnica zachodzi między nią 

 i połudn. częścią gub. podolskiej, dokąd przenika pewna ilość gatunków wschodnich 

 i południowych, grupujących się zazw\czaj w odrębne tormac}-e. Niezważając jednak 

 na te różnice, wywołane przeważnie przez wpływy klimatyczne, a nie historyczne 

 (geologiczne), dla flory zachodniej części gub. wołyńskiej (z wyjątkiem Polesia wo- 

 łyńskiego), gub. podolskiej (z wyjątkiem południowej części, należącej do obszaru 

 stepów) i północnej Besarabii przyjmują jednakową historją rozwoju. Flora ta 

 niewątpliwie stanowi ciąg dalszy flory podgórzy karpackich. Bardzo niewiele 

 można wymienić roślin, znajdujących się we florze podolskiej, które nie zostały 

 odszukane w Karpatach (w obszernem znaczeniu tego wyrazu). Główną masę 

 flory wołyńsko-podolsko-besarabskiej stanowią rośliny o szerokiem rozmieszczeniu 



l 



l ) Porówn. pod tym wzglądem mój artykuł ,.Studii razwitia flory". Wiestnik Jestiestwo- 

 znauia. 1891 r. Nr. 8, str. 261—270. 



