JÓZEF PACZOSKI. TRZYCZYNKI DO ZNAJOMOŚCI FI.ORY. 



się ze zdaniem szanownego autora. Zdaje mi się jednak, że w przytoczonym ustę- 

 pie zaznaczone jest nietylko podobieństwo, lecz i pochodzenie Hory podolskiej od 

 czarnomorskiej. Z ostatnim poglądem żadną miarą zgodzić się nie mogę i natu- 

 ralnie czuję się w obowiązku wyniszczenia powodów skłaniających mię do od- 

 rzucenia podobnego tłumaczenia. 



Nikt nie uważa Hory tej miejscowości, którą p. Rehman nazywa okręgiem 

 czarnomorskim, za coś odrębnego. Natomiast wszyscy botanicy j ednozgo dnie 

 uznają, jako odrębny obszar florystyozny, stepy Rossyi południowej, które, za- 

 cząwszy od Dunaju i wyminąwszy kotlinę Aralo-kaspi jską, kończą się gdzieś da- 

 leko w Syberyi południowej. "W kwestyi pochodzenia flory stepowej pisałem 

 parę razy w różnych wydawnictwach naukowych ros.-yjskich. Po raz osia i ni. 

 pod wpływem nader jasnego związku roślinności stepów dońskich z roślinnością 

 gór kaukaskich, wypowiedziałem mniemanie, że stepy Rossyi południowej są 

 prawie wyłącznie pochodzenia kaukaskiego. O ile to twierdzenie jest niezbitem 

 co do stepów dońskich, o tyle, jako uogólnienie dla całego obszaru, okazało się 

 zbyt jednostronnem. Największym błędem tego mniemania było opuszczenie 

 wpływu, jaki wywarła wyżyna środkowo-rossyjska na rozwój flory stepowej, Błąd 

 ten zauważyłem po zapoznaniu się z szeregiem nader ciekawych taktów, wypo- 

 wiedzianych przez p. Litwinowa w jego zajmujących „Uwagach geo-botanicz- 

 nych o florze Rossyi europejskiej" (po rossyjsku, w Moskwie, 18!)1). Obecnie 

 wyrobiłem sobie następujący pogląd na pochodzenie flory stepowej: Flora stepowa 

 wyłącznie właściwych sobie roślin nie posiada, składa się zaś z gatunków, które 

 emigrowały z miejscowości ościennych: Kaukazu, Krymu, Karpat, wyżyny środ- 

 kowo-rossyjskiej, południowego Uralu i pustyń Azyi środkowej. Nadto, pewna 

 ilość roślin do Besarabii południowej dostała się z północnej części półwyspu 

 bałkańskiego. Ze wszystkich wymienionych miejscowości rośliny stopniowo roz- 

 siedlały się po obszarze dzisiejszych stepów. To rozsiedlanie się można obra- 

 zowo uzmysłowić w kształcie fal różnej wielkości, rozchodzących się z kilku 

 punktów po powierzchni jeziora. 



Większa część gatunków, rosnących dziś w całej Rossyi południowej, praw- 

 dopodobnie pochodzi z dwu lub kilku miejscowości, lecz stopniowo zasiągi ich, 

 pierwotnie porozdzielane przerwami, pozlewały się w zasiągi jednolite. Do kate- 

 goryi takich roślin należą gatunki o szerokiem rozmieszczeniu geograficznem na 

 wschód i zachód od obszaru stepowego. Inne gatunki nie rozsiedliły się jeszcze 

 tak szeroko po stepach, wskutek czego linie rozmieszczenia geograficznego prze- 

 biegają po obszarze stepowym, wykazując nader jasno ich pochodzenie. Trzecią 

 kategoryą roślin stepowych stanowią takie gatunki, które, pochodząc z jednego 

 punktu (naprz. z Kaukazu), doścignęły drugiego krańca (naprz. podgórzy kar- 

 packich), lub nawet przeszły nieco dalej. Pochodzenie takich roślin poznaje się 

 z ich rozmieszczenia geograficznego u obu krańców stepowych. Jeżeli dany ga- 

 tunek po za obszarem stepów tworzy ogromny zasiąg na wschodzie, a na za- 

 chodnim krańcu stepów kończy się jego zasiąg, to roślina taka jest niewąt- 



