102 



DZIAŁ HI. BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



L 



Wymoczki, żyjące na kiełżach zdrojowych 

 (Gammarus pulex) okolic Warszawy. 



/. Niektóre uwagi przedwstępne. 



a) Zarys badań nad pierwotniakami pasorzytnemi. Ścisłe określenie morfo- 

 genetycznych stosunków między poszczególnemi grupami pierwotniaków, jak na 

 teraz, napotyka na wielkie trudności. Istotną przeszkodą w tym względzie jest 

 brak dokładnych spostrzeżeń nad rozwojem i nad przeobrażeniami się, o ile one 

 istnieją. 



Jakkolwiek pierwsze kroki na tern polu zrobił był już Stein (4), próby te 

 jednak dla braku ścisłych spostrzeżeń wyjaśniły nie wiele, a na razie przyczy- 

 niły się nawet do mylnego wniosku o stanowisku acynet, które wspomniany ba- 

 dacz poczytywał za przejściowe stadya przeobrażania się wymoczków wirczyko- 

 watych („ Acinetenzustand der Vorticellen"). Pomimo to Stein położył nie- 

 spożyte zasługi dla infuzyologii przez wprowadzenie systematu, który względem 

 orzęsków (Ciii a ta) wydaje się zupełnie naturalnym. 



Rozpatrując przedstawicieli poszczególnych skupień pierwotniaków, napo- 

 tykamy taką różnorodność pod względem budowy ciała, że, zdaje się, mamy tu 

 przed sobą wymowny przykład, wskazujący, do jakiego stopnia może być posu- 

 nięty metabolizm komórki, wraz z zupełnem wyczerpaniem wszystkich możli- 

 wych jej przekształceń wobec naturalnych warunków życia. 



Z pośród czynników naturalnych, wywołujących, najgłębiej sięgające zmiany 

 wtórne iv organizmie zwierząt, wielkie posiada znaczenie przystosoioywanie się do 

 trybu życia osiadłego, zwłaszcza 'jeżeli przytem powstają skupienia kolonialne, a na- 

 stępnie — życie pasorzyhiicze. U pierwotniaków podobne objawy nie należą by- 

 najmniej do wyjątków; to też wobec tak różnorodnych stron życia, w związku 

 z różnorodnością morfologiczną, dokładne zbadanie natury tych ustrojów, cho- 

 ciażby w obrębie poszczególnych grup, z konieczności wymaga specyalnych 

 studyów. 



Jeżeli zwrócimy się specyalnje do gromady wymoczków, z łatwością zau- 

 ważymy, że dość znaczna liczba tychże prowadzi życie osiadłe, przyrastając do 

 różnych ciał, mogących znajdować się w wodzie, a zatem nadewszystko do ro- 

 ślin i zwierząt; acynety zaś, z nielicznemi wyjątkami (Sphaerophrya), wszyst- 



