110 



DZIAŁ III. BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



usunięciu jakiegokolwiek osobnika Dendrocometes z miejsca (co daje się ła- 

 two uskutecznić przez naciskanie i ssuwanie szkiełka przykrywkowego), w miejscu 

 gdzie on siedział daje się zauważyć tylko zlekka pogłębione łożysko, niekiedy 

 okolone wystającym nieco brzegiem. Z drugiej zaś strony należy zaznaczyć, że 

 w razie istnienia między ciałem ektopasorzyta a listkiem skrzelowym czegoś w ro- 

 dzaju osobnej podkładki, ta ostatnia ewentualnie mogłaby być odrywaną od ło- 

 żyska wraz z ciałem wymoczka. Obserwując odrywane w ten sposób osobniki, 

 nie dostrzegłem na ich ciele żadnych śladów będącej w mowie bJaszkowatej pod- 

 kładki. Zatem widzimy tu taki sam sposób przyczepiania się do podłoża, jaki 

 daje się zauważyć u Stylocometes lub Trich ophry a. 



Grodnem uwagi jest to, że Dendrocometes paradoxus nader często 

 daje się napotykać na skrzelach kiełża wraz z Spirochona gemmipara 

 (Tab. II, f. 1, Dr. Spir.). Zwrócił już na to uwagę Stein. Uczony ten, mając na 

 względzie powyższą okoliczność, a prócz tego upatrując dużo podobieństwa mię- 

 dzy obudwoma gatunkami co do własności wewnętrznej budowy sarkody ciała, 

 przyszedł był do wniosku, że Dendrocometes paradoxus powstaje z po- 

 czątków spirochony, czyli że przedstawia stadyum („Acinetenzustand") roz- 

 woju, występując w charakterze larwy spirochony. 



Późniejsze badania, a nadewszystko dokładne spostrzeżenia E,. Hertwiga, 

 wykazały zupełną bezzasadność tego twierdzenia. 



Kształtem ciała Dendrocometes paradoxus przypomina przypłaszczoną 

 kroplę wody; wskutek tego rozpatrywane z góry, przedstawia ono krążek (f. 5, 

 6), z profilu zaś elipsę (f. 3). 



Oryginalny wygląd nadają ciału ramiona, odchodzące odeń promienisto i uło- 

 żone w okółek. W zwykłym stanie ramiona zazwyczaj są nieco podniesione 

 (f. 3), rzadziej ścielą się po powierzchni skrzela; atoli przy silnem podrażnieniu 

 wymoczka, wyraźnie podnoszą się ku górze, a jednocześnie ciało staje się bar- 

 dziej kulistem. Ilość ramion — niestała: trafiają się osobniki z dwoma ramiona- 

 mi, z trzema i t. d. aż do dziewięciu. Jakkolwiek dość często zdarza się ob- 

 serwować egzemplarze, posiadające 4 symetrycznie ułożone ramioua, sądzę, że, 

 mając na względzie liczne wypadki, w których liczba ramion wynosi 5, 6 lub 7 

 a niekiedy nawet 9, bez żadnej prawidłowości w układzie (porównaj ff. 4 i 6), 

 niema dostatecznej zasady uważać liczbę 4 za charakterystyczną. Zresztą bar- 

 dzo rzadko napotykamy u jednego i tegoż samego osobnika wszystkie ramiona 

 zupełnie rozwinięte; zazwyczaj dają się one obserwować w różnych stadyach roz- 

 woju, począwszy od nieznacznego wyrostka ciała i skończywszy na piękny cb, 

 wielokrotnie rozgałęzionych ramionach (f. 6). Stopień rozgałęzienia pojedynczych 

 ramion danego osobnika, oczywiście, może być wskazówką, w jakim porządku 

 one powstały, czyli — które z nich są starsze a które niedawno uformowane. 



Porównywając rozgałęzienie różnych lecz zupełnie rozwiniętych ramion przez 

 ustawienie ich przy sobie, w sposobie rozgałęzienia da się dostrzedz pewna typowa 

 prawidłowość. Polega ona na tern, że pień ogólny zazwyczaj tworzy 3 gałęzie, 

 a każda z tych ostatnich znowuż daje 3 gałęzie drugorzędne i t. d. Co się zaś 



