JÓZEF ETSMOND. STDDYA NAD PIERWOTNIAKAMI. 



111 



tyczy końcowych gałązek, są one tak samo zgrupowane po 3, wychodząc pro- 

 mienisto z jednego punktu. Niekiedy sposób rozgałęzienia przedstawia charakter 

 mieszany, a to z tego powodu, że pień lub którakolwiek z pierwszych odnóg 

 tegoż przedstawiają rozgałęzienie dychotomiczne; przytem końcowe gałązki dość 

 często osadzone bywają na tej lub owej odnodze w znaczniejszej liczbie (4 — 7) 

 i tworzą wzajem okółek na podobieństwo szypułek kwiatowych u Umbelli- 

 ferae. 



W niektórych wypadkach, w tych miejscach ramion, zkąd wychodzą od- 

 nogi, występują zgrubienia (f. c, b); zresztą zarówno pień jak i jego odnogi są 

 prawidłowo obłe i prawie cylindryczne. Przy opisie ramion należy odróżniać 

 następujące części: pień, odnogi pierwszego rzędu, drugiego i t. d., wreszcie koń- 

 cowe gałązki, posiadające nader skomplikowaną budowę swych zakończeń (End- 

 zinke). Należy nadmienić, że przeciętna średnica powyżej wymienionych części, 

 jakkolwiek one posiadają kształt cylindryczny, zmniejsza się stopniowo. 



Ciało okryte jest nazewnątrz grubą warstwą kutykularna,, przez co też 

 w optycznem przecięciu przedstawia kontur podwójny. Kuty kula przechodzi 

 z ciała wprost na ramiona i poszczególne odnogi tyeliże z wyjątkiem końcowych 

 delikatnych części (f. 9, k), które posiadają kontur pojedyńczy i mogą być wcią- 

 ganemi i wywracanemi nazewnątrz na podobieństwo palca rękawiczki (f. 7, 8 k). 



Zaródż ciała (resp. sarkoda dawniejszych autorów), przedłużająca się i w ra- 

 miona, posiada tak samo, jak i u innych wymoczków, obwodową, niby hj^alino- 

 wo-jednolitą warstwę (ektosark), oraz wewnętrzną, z wyglądu ziarnistą masę 

 (entosark). O zupełnem wyodrębnieniu tych części nie może być mowy; mniej 

 lub więcej wyraźnie zarysowane odosobnienie występuje tylko wówczas, gdy we- 

 wnętrzna masa jest wyładowaną mnóstwem błyszczących „ziaren" (f. 6 cb), 

 w przeciwnym zaś razie (jak to ma miejsce u czczych osobników), dają się za- 

 uważyć powolne przejścia. Występuje to dość wyraźnie na preparatach, wybar- 

 wionych za pomocą karminu ałunowego, gdzie oprócz tego uwidocznia się wy- 

 kryta przez Biitschlego (30, 31) piankowata budowa zarodzi, sprawiająca przy 

 rozpatrywaniu optycznego przecięcia wrażenie siatki oczkowatej. Na intensywnie 

 wybarwionym preparacie daje się zauważyć, że jamki rusztowania protoplazma- 

 tycznego w obrębie entosarku są znacznie większe, podczas gdy w obwodowej 

 części stają się znacznie mniejszemi, a przegródki bardziej delikatnemi. Ponie- 

 waż jednak ektosark nigdy nie zawiera wewnątrz wyżej wspomnianych bły- 

 szczących ziaren, któr6 natomiast zalegają w entosarku niekiedy w znacznej 

 ilości i niewątpliwie mają łączność z odżywianiem się. należy uznać, że z pe- 

 wnem wyróżnieniem morfologicznem zewnętrznej warstwy zarodzi jest w ścisłym 

 związku i pewne wyodrębnienie się jej pod względem fizyologiczaym. 



Entosark, jak dopiero co wspomniano, zawiera wewnątrz błyszczące i nie- 

 kiedy dość znacznych rozmiarów ziarna, według ogólnego mniemania stanowiące 

 zasób pokarmowy. Z zewnętrznego wyglądu, zarówno jak i z ogólnego cha- 

 rakteru swego odpowiadają one niewątpliwie ziarnkom, a raczej kropelkom żółt- 

 ka odżywczego, zazwyczaj obficie napot3'kanym w jajkach różnych zwierząt. 



