112 



DZIAŁ m. BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



Ziarna te, oczywiście, nie mogą być wprost wyssane w takim stanie wraz zara- 

 dzią z innych wymoczków, jak to mogłoby się wydawać na pozór, lecz przed- 

 stawiają produkt ogólnej przemiany materyi, produkt, który do czasu zupeł- 

 nego zużycia go stanowi dla wymoczka zasób pokarmowy, w tej mierze, jak 

 żółtko w embryonalnych komórkach tkankowych. 



Oprócz ziaren tych dają się jeszcze napotykać ziarniste utwory nieco od- 

 miennej natury. Przedewszystkiem zwracają na się uwagę rozproszone bezła- 

 dnie (w obrębie entosarku) brunatne i oliwkowo-zielone ziarenka. Są to bez- 

 wątpienia ekskrementy, których zwierzę nie jest w stanie wyrzucić na zewnątrz. 



Co się tyczy zielonych ziaren, odpowiadających takimże utworom stentora, 

 a uważanych przez różnych autorów za utwory analogiczne z ziarnami chlorofilu, 

 mogę dodać ze swej strony, że ani razu nie zdarzyło mi się zauważyć tego ro- 

 dzaju ziaren. Być może, że w tych niewielu wypadkach, kiedy były obserwo- 

 wane, miano do czynienia z zoochlorellami. 



Aparat jądrowy daje się obserwować mniej więcej wyraźnie wyłącznie u ta- 

 kich osobników, których entosark nie zawiera wcale opisanych wyżej błyszczą- 

 cych kropel substancyi pokarmowej, lub jeśli zawiera nieznaczną ich ilość, 

 w przeciwnym razie nawet po użyciu barwników jądrowych otrzymuje się nie- 

 dość wyraźny obraz. Kropelki pokarmowe, barwiąc się na podobieństwo krope- 

 lek żółtkowych, nietylko maskują wewnętrzną budowę jądra, lecz nadto zasłaniają 

 sobą uboczne jądro, („Nebenkern"), a także nie pozwalają rozróżnić dokładnie 

 tak zwanych „Tinktinnkorper" Piątego, które, będąc rozproszone w obrębie 

 protoplazmatycznego rusztowania entosarku, okazują naturę, właściwą chroma- 

 tynie jądra. 



Jądro samo, rozpatrywane po należytem elekcyjnem zabarwieniu, zazwy- 

 czaj przedstawia postać kulistego lub owalnego ciała, wydłużonego w różnym 

 stopniu (porównaj Mn na fig. 3 — 6), a gdy je rozpatrujemy przy silniejszych 

 powiększeniach daje się zauważyć „ziarnista" lub „włóknista" budowa wewnętrz- 

 na. Godną jest zaznaczenia ta okoliczność, że włóknisty wygląd przedstawiają 

 zazwyczaj jądra, znajdujące się w stanie silniejszego wydłużenia (fig. 4), podczas 

 gdy jądra kształtu owalnego zwykle bywają ziarniste. 



Pozostawiając na później szczegółowy opis budowy jąder, tymczasem po- 

 przestaję na ogólnej charakterystyce, używając do określeń ogólnie przyjętych 

 nazw; zaznaczę tylko, że u Dendrocometes, zarówno jak i u innych wymocz- 

 ków, włóknisty wygląd jądra świadczy niewątpliwie o tern, iż nie znajduje się 

 ono w stanie wypoczynku, lecz w jednem ze stadyów dzielenia się. 



Jąder, przedzielonych wewnętrzną soczewko watą próżnią na dwie połowy, 

 na wzór tego, jak to ma miejsce u spirochony (Tab. III, f. 15), nie zdarzyło mi 

 się zauważyć ani u młodocianych, ani też u dojrzałych osobników. Platę i Biit- 

 schli również nie konstatowali tego rodzaju budowy; zdaje się przeto, że Stein, 

 który pierwszy podał o tern wiadomość, został wprowadzony w błąd; będzie to 

 zrozumiałem tembardziej, że uważał on osobniki Dendrocometes za przejścio- 

 we stadyum rozwoju pączków spirochony. Oprócz tak zwanej ziarnistej i włó- 



