114 



DŻTAT, TTT. BOTANIKA I Z00T.0GTA. 



kowo za osobliwe wytwory, powstałe w drodze przemiany protoplazmy. Będące 

 w mowie „Tinktinnkor per" posiadają właściwości substancyi chromatynowej 

 i zazwyczaj są rozproszone w obrębie entosarku w postaci nader drobnych kro- 

 pelek, czem wielce przypominają chromatynowe granule, obserwowane w ciele 

 niektórych bakteryj, jak o tern miałem sposobność przekonać się naocznie, roz- 

 patrując siarkowe bakterye: Ophidomonas i Chromatium, barwione za po- 

 mocą safraniny i hematoksyliny. Pewne podobieństwo jednak zachodzące między 

 temi jądrowemi pierwiastkami bakteryj z jednej strony, a powyżej wymienio- 

 nemi „Tinktinnkor per" z drugiej, jest oczywiście czysto zewnętrzne, ponie- 

 waż niepodobna jeszcze twierdzić, aby utwory te były równoznacznemi pod każ- 

 dym względem. U bakteryj organ jądrowy występuje niekiedy w takiej samej 

 postaci jak u wymoczków; stwierdzonem to zostało przez Mitrofanowa (60), 

 w większości jednak wypadków daje się on obserwować nie pod postacią środ- 

 kowego wyodrębnionego ciała lecz mnóstwa rozproszonych „ziaren" chromatyno- 

 wych, tworzących najrozmaitsze kombinacye pod względem rozmieszczenia i wza- 

 jemnego skupienia się w większe lub mniejsze masy. "Wydaje się też wielce 

 prawdopodobnem, że ma tu także miejsce i odwrotny proces: rozluźnianie i zu- 

 pełna fragmentacya wyodrębnionych jąder. U wymoczków podobny objaw nie 

 należy bynajmniej do rzadkich; wiadomo bowiem, że u osobników, zużytych 

 przez ciągłe dzielenie się, następuje okres, w którym jądro ulega mniej lub więcej 

 zupełnemu rozpadnięciu się na drobne ciałka, rozproszone w zarodzi; ciałka te 

 w następstwie ulegają postępowemu zmarnieniu, podczas gdy nowe jądro po- 

 wstaje przy kopulacyi lub konjugacyi dzięki działalności jąder ubocznych. Bar- 

 dzo być może, że w tych wypadkach, kiedy po za obrębem jądra dają się spo- 

 strzegać w zarodzi rozproszone tu i owdzie chromatynowe „ziarna", te ostatnie 

 nie są bynajmniej nowotworami, powstającemi samodzielnie w protoplazmie, lecz 

 pierwiastkami, które pierwotnie były częściami składowemi organu jądrowego, 

 lecz w następstwie ulegają zanikowi. Należy przypuszczać, że takie a nie inne 

 znaczenie mogą mieć będące w mowie „Tinktinnkórper" u Dendrocometes, 

 zarówno jak i przypominające je ziarniste twory, niekiedy w znacznej ilości stale 

 napotykane w zarodzi, po za obrębem właściwego jądra, jak to ma miejsce 

 u wielu orzęsków (naprz. u Paramecium coli). 



Pojedynczy zbiornik kurczliwy mieści się na pograniczu między ento- i ek- 

 tosarkiem (T. II, 3, 4, 5, 6, pr); jest on zaopatrzony w stały kanał, za pomocą 

 którego uskutecznia się wyrzucanie nazewnątrz wodnistej zawartości. Kanał ten 

 nader wyraźnie daje się obserwować podczas systole. Diastole trwa nad- 

 zwyczaj długo, bo od 30 — 40 minut, przytem z łatwością daje się zauważyć 

 powstawanie małych kropelek, które zlewają się z zawartością zbiornika, przy- 

 czyniając się tern do postępowego powiększenia się objętości tegoż, dopóki nie 

 nastąpi maximum ciśnienia, wywołujące momentalne skurczenie zbiornika, po- 

 łączone z jej wypróżnieniem. Należy dodać, że po uskutecznionem wypróż- 

 nieniu kanał odprowadzający nie ulega zupełnemu zasklepieniu wskutek ścią- 

 gnięcia się protoplazmy, pozostają po nim mniej lub więcej wyraźne ślady, 



