116 



DZIAŁ IIT. BOTANIKA I ZOOLOGTA. 



bowiem, że widok dwu ciemnych włókien, obserwowany przezeń w końcowych 

 gałązkach, może być również uważany za efekt przecięcia optycznego ścianki 

 cienkiego rurkowatego kanału, tem bardziej, iż zdawało mu się, że obserwował 

 na końcu tych gałązek okrągłe wyloty. Powyższe chwiejne podania wnet zostały 

 uzupełnione przez "Wrześniowskiego, który utrwalił pogląd, że w końcowych ga- 

 łązkach ramion istnieją nie włókna lecz kanały i że każde ramię jest to rozga- 

 łęziony smoczek, przystosowany do czynnej funkcyi chwytania zdobyczy i wy- 

 sysania pokarmu. Wskutek późniejszych badań porównawczych, podjętych przez 

 Maupasa (18), powstało przypuszczenie, że owe włókna, o których podawał Buschli, 

 są to delikatne rurki, posiadające mniej lub więoej preformowane ścianki — rurki, 

 które mogą być wciąganemi wewnątrz i które odpowiadają tak zwanym nitkom 

 osiowym (baguette, Axenfaden), zaobserwowanym w smoczkowatych wyro- 

 stach ciała u innych acynet. Spostrzeżenia Maupasa, jakkolwiek autor ten wy- 

 snuł z nich nieco oryginalne wnioski ogólne, dały pochop Piątemu (20) do szcze- 

 gółowego zbadania ramion i w rezultacie okazało się, że przedłużające się z ra- 

 mion do ciała włókna Butschlego, istotnie przedstawiają kanały, zaopatrzone 

 w delikatne ścianki. Przytem Platę dowodnie wykazał, że utwory te w końcowych 

 gałązkach ramion mogą być wywracane nazewnątrz i wciągane (porównaj ff. 7 

 i 8) na podobieństwo palca rękawiczki, — okoliczność, która też dostatecznie wy- 

 jaśnia, dlaczego końcowe gałązki ramion od czasu do czasu zmieniają wygląd, 

 przyjmując postać uciętych lub ostro zakończonych stożków. Zjawisko to zwró- 

 ciło już na siebie uwagę zarówno Butschlego, jak i Wrześniowskiego, lecz nie 

 zostało należycie wyświetlone. 



Studyując anatomią Dendro cometes paradoxus, nie mogłem pominąć 

 tak ważnej kwestyi, jaką jest bezwątpienia wewnętrzna budowa ramion; to też 

 pomimo to, że opisał ją wyczerpująco Platę, uważałem za stosowne sprawdzić 

 jego spostrzeżenia, a co najważniejsza, wyjaśnić funkcyonalne znaczenie tych 

 organów. Spostrzeżenia moje względem budowy, zgodne w zasadzie z tem, co 

 podał Platę, dają się streścić w sposób następujący. Ramię żywego osobnika, 

 rozpatrywane przy silnych powiększeniach, istotnie sprawia efekt, jak gdyby 

 składająca go protoplazma zawierała wewnątrz wiązki włókien, idących mniej 

 więcej równolegle i krzyżujących się wzajem w miejscach rozgałęzień. Im bar- 

 dziej ramię obfituje w rozgałęzienia, w tem większej ilości występują owe włó- 

 kna i tem trudniej jest wyśledzić ich przebieg. Obserwując mało rozgałęzione 

 ramiona, w rodzaju przedstawionego na fig. 9, łatwo dostrzedz, że ilość tych 

 włókien odpowiada ilości gałązek końcowych, nadto można się wnet przekonać, 

 że owe, niejako jednolite włókna, wydają się takiemi tylko z pozoru — wskutek 

 zasklepiania się kanału, który, w miarę przybliżania ku końcom, występuje co- 

 raz wyraźniej, wreszcie w końcowych gałązkach staje się zupełnie wyrazistym, 

 otwierając się nazewnątrz przez wyraźnie zarysowany wylot okrągły. Że będące 

 w mowie kanały tylko z pozoru wydają się być jednolitemi włóknami w ro- 

 dzaju nitek osiowych, dowodzą tego i spostrzeżenia nad innemi acynetami, u któ- 

 rych wewnętrzne kanały smoczków w czasie bezczynności tychże wskutek ze- 



