JÓZEF EISMOND. STUDYA NAD PIERWOTNIAKAMI. 



117 



tknięcia się ścianek, zazwyczaj są jakby zasklepione, lecz uwidoczniają się w czasie 

 pochłaniania pokarmu. Z wielu spostrzeżeń w tym względzie zasługują na za- 

 znaczenie spostrzeżenia Keppena (22), który przy rozpatrywaniu smoczków Aci- 

 neta papilifera, w czasie bezczynności tychże, widział ślady wewnętrznego 

 kanału wzdłuż całego smoczka, obserwując bezpośrednio proces pochłaniania 

 pokarmu. 



Wspomniany autor podaje, że podczas powjższego procesu zetknięte ścianki 

 kanału niejako rozpychają się pod wpływem nacisku pochłanianego ciała, a świa- 

 tło kanału występuje w sposób nader widoczny. Sądzę, że nie od rzeczy będzie 

 przypomnieć na tern miejscu, iż tak samo ma się rzecz i z innemi utworami 

 kanałowemi; dość wspomnieć naprzykład, że t. zw. kanały, odprowadzające na- 

 zewnątrz zawartość zbiorników kurczliwych, również występują wyraźnie tylko 

 w czasie czynności, w przeciwnym zaś razie daje się zauważyć zaledwie niewy- 

 raźny ślad, po któr3 r m trudnoby się nawet domyśleć istnienia preformowanego 

 kanału. Następnie godzi się zwrócić uwagę i na tak zwany przełyk pokarmowy 

 u wirczyków; przełyk ten, obserwowany w stanie bezczynnym, również sprawia 

 wrażenie jakiegoś niewyraźnie zaznaczonego włókna, lecz w czasie połykania 

 pokarmów najdowodniej można się przekonać, że mamy tu do czynienia z pre- 

 formowanym kanałem, który ulega zasklepieniu wskutek stykania się ze sobą 

 nader delikatnych ścianek. 



Jeżeli obserwujemy pień lub odnogi pierwszego rzędu silnie rozgałęzionego 

 ramienia, rurki wewnątrz-smoczkowe zazwyczaj przedstawiają się nam w postaci 

 równolegle idących jasnych, jednolitych nitek, przedzielonych równolegle prze- 

 biegającemi smugami ziarnistemi (ob. ff. 3, 4); otóż owe ziarniste smugi — jest 

 to efekt zalegającej między pojedyńczemi rurkami zarodzi o budowie drobno 

 piankowatej — zarodzi, która jest przedłużeniem entosarku. 



Szczegóły budowy daleko wyraźniej występują na pojedyńczych lub mało 

 rozgałęzionych ramionach (ob. ff. 7, 8 i 9); tutaj bowiem nietylko łatwiej jest 

 wyśledzić przebieg pojedyńczych rurek wewnątrz-smoczkowych, lecz nadto udaje 

 się określić stosunek tych ostatnich względem zalegającej w ramieniu zarodzi 

 oraz względem warstwy kutykularnej. Okazuje się mianowicie, że ramię (ob. 

 ff. 7, 8) posiada nazewnątrz dość grubą warstwę kutykuli, będącej bezpośredniem 

 przedłużeniem ogólnej kutykularnej warstwy ciała, poniżej zaś tak samo, jak 

 i w ciele, zalega przezrocz3^sta warstwa ektosarku (ecpl), wreszcie wewnątrz zau- 

 ważymy drobno piankowatą masę entosarku (enpl), przez którą przechodzi kanał 

 smoczkowy (can). Ścianki kanału znajdują się w czasie bezczynności smoczka 

 w stanie zupełnego zetknięcia się, z wyjątkiem końcowej części (k), w której 

 kanał nie ulega zasklepieniu i zawsze daje się obserwować z mniejszą lub w ię- 

 kszą wyrazistością. Wspomniana część końcowa (f. 8 k.) {Endzinkc niemieckich 

 autorów) przedstawia w przecięciu optycznem zazwyczaj pojedyńczy kontur ze- 

 wnętrzny; biorąc pod uwagę łatwość, z jaką zostaje wywracaną i wciąganą we- 

 wnątrz (f. 7), należy przypuszczać, że część ta jest nagim wyrostkiem zarodzi, 

 utworzonym kosztem warstwy ektosarkodalnej , jako dalsze jej przedłużenie. 



