JÓZEF EISMOND. STODYA NAD riERWOTNI A KAMI. 



121 



nie zdawali oni sobie dokładnie sprawy co do ścianek kanałów smoczkowycli, 

 jakoteż i co do stosunku tychże do ciała acynety. 



"Wprawdzie Zenker (7) już w roku 1866, na zasadzie spostrzeżeń nad bu- 

 dową smoczków u Acineta (v. Tokophrya) Ferrum eąuinum Ehb., utrzy- 

 mywał, że kanał smoczka otoczony jest dwiema warstwami pochewkowatemi, 

 przechodzącemi jedna w drugą na lejkowato jozszerzonym końcu. Przytem są- 

 dził on, że obiedwie warstwy posiadają różne znaczenie: podczas gdy wewnętrzna, 

 tworząca bezpośrednią ściankę kanału, odznacza się kurczliwością („so zu sagen 

 musculare Schicht"), natomiast zewnętrzna jest sztywną, nieelastyczną, skór- 

 kowatą pochewką, . . .„welche eine Fortsetzung der ausseren lederarti- 

 gen Haut des Thieres ist". Ta to zewnętrzna pochewka w czasie kurczenia 

 się wewnętrznej ścianki kanału, ma ulegać podług Zenkera poprzecznemu a ra- 

 czej spiralnemu sfałdowaniu, przez co skurczony smoczek przedstawia w grubo 

 optycznem przecięciu rysunek linii zygzakowatej. W istocie tó, co podaje w tym 

 względzie Zenker, jest najzupełniej przekonywaj ącem. Następnie, opisując (w tej 

 samej pracy — 7), nowo-odkryty przez siebie rodzaj i gatunek Rhyncheta 

 Cyclopum, o budowie organu smoczkowego podaje następujące szczegóły: 

 „Russel enthalt engen Kanał, der von ziemlich starken Wanden ein- 

 gefasst, in den Armen getósteter Thiere ais blauer schwach wellen- 

 fórmiger durchsichtiger Faden erscheint, umgeben von einer rundze- 

 ligen Hulle, dereń Runzeln wohl an die Spiralhalte bei Acineta Fer- 

 rum eąuinum erinnern. Seine aussere Haut ist eine Fortsetzung der 

 Lederhaut". 



Pomimo takich i tym podobnych danych, smoczki acynet nie przestawały 

 być organami zagadkowemi. Zresztą zbyt mało miano podówczas faktów, aby 

 wyprowadzić jakiekolwiek wnioski ogólne o ich znaczeniu morfologicznem. Nie 

 zupełaie też wyjaśnioną była i ich funkcya, już chociażby dlatego, że za mało 

 znano pojedynczych wypadków, w których istotnie miało miejsce wysysanie 

 przez acynety innych wymoczków. 



Wobec powyżej podanego stanu kwesty i budowy organów smoczkowycli. 

 prawdziwą niespodzianką było znane twierdzenie R. Hertwiga (12), wypowie- 

 dziane w rozprawie, ogłoszonej przezeń w r. 1876. Badacz ten na zasadzie swych 

 spostrzeżeń nad budową Ephelota gemmipara (Podophrya Hertw. Hemio- 

 phrya Kent) utrzymuje, że smoczki są to organy w całości wyodrębnione od 

 reszty ciała; jako takie, są one tylko zanurzone, przebijając nawskróś kutykulę 

 wraz z ektosarkiem ciała acynety. Tenże uczony mniema oprócz tego, że część 

 wystającego nazewnątrz smoczka może być otoczoną pochewkowato przez kuty- 

 kulę ciała. Wobec tych nader oryginalnych poglądów, pozwolę sobie przytoczyć 

 słowa samego autora: „ — Bei den Tentakeln der Acineten dagegen ist 

 die Rindensubstanz ais eine distincte Schicht jęegen den weicheren 

 Inhalt der Róhre scharf abgesetzt, so dass wir eine Verschiedenheit 

 der Substanzen, aus denen sie bestehen, annehmen miissen. Wahrend 

 die Pseudopodien an ihrer Basis unmittelbar in das Kórperproto- 



