122 



DZTAŁ III. BOTANIKA I ZOOLOGIA 



plasma iibergehen, dringen die Tentakeln in's Innere des Korpers ein 

 und ihre Eindenschicht unterscheidet sich in ihrem ganzen Verlauf 

 von Parenchym. Ihre Substanz ist somit nicht mit dem Protoplasma 

 identisch, sondern etwas von ihm Differentes" (1. c. str. 57). 



Do powyższego dodam, że E. Hertwig traktuje organy smoczkowe, jako 

 utwory par excellence rurkowate. 



Nieco odmiennemi są zapatrywania znanego francuskiego badacza pierwot- 

 niaków — Maupasa (18). Ten ostatni, lubo zgadza się z E. Hertwigem na to, że 

 smoczki u większości acynet zaopatrzone są w kanały wewnętrzne, i że u Eplie- 

 lata są one nawet całkiem wyodrębnione od ciała zwierzęcia, twierdzi jednak 

 stanowczo, że pierwotnie organy smoczkowe były jednolitemi wyrostami ciała, 

 podtrzymywanemi zapomocą wewnętrznego pręcika (baguette), w następstwie 

 zaś zostały wyodrębnione w większym lub mniejszym stopniu. Twierdzenie to 

 Manpas uważa za zupełnie umotywowane na tej zasadzie, że u niektórych go- 

 łych acynet (pozbawionych wyróżnionego kutykularnego okrycia zewnętrznego), 

 jak naprz. u Sphaerophrya magna organy smoczkowe są właśnie jednolitemi 

 wyrostami ciała, posiadającemi wewnątrz pręcik osiowy, który jakoby można 

 porównać z podobnym tworem, wspierającym nibynóżki u Heliozoa. Zapatru- 

 jąc się z tego punktu widzenia, Maupas sądzi, że między smoczkami u Sphae- 

 rophrya magna z jednej strony, a nibjmóżkami u Heliozoa z drugiej, za- 

 chodzi bliższy związek genetyczny; ztąd też wypadałoby wnosić, że u wspomnia- 

 nej acynety mamy przed sobą najniższy szczebel filogenetycznego rozwoju orga- 

 nów smoczkowych wogóle. 



Powyższe przypuszczenia Maupasa, który u wielu acynet neguje istnienie 

 właściwej warstwy kutykularnej, znajdują niejakie potwierdzenie w spostrzeże- 

 niach Entza nad Acineta tuberosa, która jakoby posiada takież same smoczki, 

 w postaci jednolitych nitkowatych wyrostków protoplazmatycznych, z tą tylko 

 różnicą, że pręcik osiowy (baguette Mps.) zalega tu wewnątrz protoplazmy 

 ciała i dochodzi tylko do podstawy smoczka, wydając się niejako jego przedłu- 

 żeniem. 



Ze zdań, nieco odmiennych od poprzednio przytoczonych, zasługują może 

 na zaznaczenie poglądy Fraiponta (14). Ten ostatni, uważając organy smoczkowe 

 za bezpośrednie wyrosty ciała, przyjmuje, że, jako takie, składają się one z tej 

 samej substancyi, co i ciało, lecz natomiast, co do kanałów wewnątrz-smoczko- 

 wych, nie podaje nic określonego. Pomimo to stwierdza on stanowczo poglądy 

 Maupasa i E. Hertwiga. Co zaś dotyczę opisywanego przez różnych autorów 

 (E. Hertwiga i Maupasa) bezpośredniego przedłużania się smoczków do wnętrza 

 ciała, Fraipont sądzi, że jest to złudzenie. 



Zestawiwszy te różnorodne poglądy, widzimy, że główną przyczyną zamętu 

 są tu pozornie ścisłe spostrzeżenia E. Hertwiga i Maupasa, którzy w istocie 

 przedstawili rzeczy bardziej skomplikowanemi, aniżeli są one w rzeczywistości. 

 Przekonywa nas o tern rozbiór krytyczny, przeprowadzony przez Biitschlego 

 w znakomitem jego dziele, będącem częścią wydawnictwa Bronn's klassen und 



