JÓZEF EISM0ND. STCDYA N\T> PIERWOTNIAKAMI. 



129 



samo urzęsienie. Podczas gdy u tych ostatnich składa się ono z podwójnego sze- 

 regu długich, szczecinkowatych rzęs, wyrastających od wewnętrznej strony kra- 

 wędzi perystomalnej, u spirochony na wewnętrznej powierzchni blaszkowatej 

 ścianki perystomalnej napotykamy kilka (4 — 6) równolegle idących szeregów de- 

 likatnych rzęs (Tab. III, f. 15), a poruszanie się ich sprawia wrażenie falującego 

 łanu zboża. Podobny sposób urzęsienia napotykamy i u La gen opli rys am- 

 pulla. 



Na powierzchni ciała daje się zauważyć znacznej grubości warstwa kuty- 

 kularna. Na ściankach perystomu jest ona wszakże nieco delikatniejsza, aniżeli 

 w obrębie dolnej części ciała, gdzie wydaje się znacznie zgrubiałą i na samym 

 dolnym końcu tworzy rodzaj spodka, zapomocą którego zwierzę przyrasta do 

 podłoża. Spodek ów, jak to już zauważył R. Hertwig, zaopatrzony jest na we- 

 wnętrznej powierzchni promienisto ułożonemi żeberkami i zazwyczaj posiada 

 falisto zaobrębiony brzeg zewnętrzny (Tab. III, f. 15, 18). 



Nader charakterystycznym jest jeszcze i ten szczegół, że osobniki spiro- 

 chony czy to młodociane, czy zupełnie dokształcone, nie dają żadnych zgoła 

 oznak jakiegokolwiek kurczenia się, co ujawniałoby się przez czasową zmianę 

 ogólnego zarysu ciała. To ostatnie okazuje pod tym względem zupełne zesztyw- 

 nienie — okoliczność, na którą zwrócił już uwagę Stein, R. Hertwig i Platę. 

 Atoli pierwszy z nich, biorąc pod iiwagę pewne zmiany w złożeń. u wspomnia- 

 nego już wyżej słupka organu spiralnego, sądził, że powyższa część ciała może 

 wykonywać pewne powolne ruchy. Sądzę, że pogląd ten jest mało umotywowa- 

 nym; wydaje się bardziej prawdopodobnem, że różne konfiguracye słupka wraz 

 z organem spiralnym pozostają raczej w związku z różnemi stanami wzrostu. 



Otwór gęby (cytostom) prowadzi nie do przedsionka (vestibulum), jak 

 to ma miejsce u wirczykowatych, gdzie otwór ten występuje w charakterze dal- 

 szego przedłużenia częściowego rowu perystomalnego, lecz bezpośrednio do prze- 

 łyku, rozszerzonego nieco w przedniej swej części. Przełyk (Tab. III, fig. 15, oc) 

 zaopatrzony jest w błoniaste ścianki i posiada stosunkowo dość znaczną długość, 

 a koniec gubi się w dolnej zwężonej części ciała, w której to okolicy zazwyczaj 

 napotykamy mnóstwo zbiorników pochłoniętej z zewnątrz wody. 



Zaródż ciała, obserwowana na żyjącym osobniku, przedstawia się jako bez- 

 barwna, jednolita i zarazem przezrocz3 r sta masa; dopiero po intensywnem zabar- 

 wieniu (zapomocą karminu ałunowego) występuje wyraźnie drobno-piankowata 

 struktura warstwy obwodowej i grubo-piankowata samej wewnętrznej masy. 

 Ziarnistych zaw artości napotykamy nader mało. Zazwycza j znajdujemy tu drobne 

 i nieokreślonego kształtu ciałka, o brunatnem zabarwieniu; są one prawdopodo- 

 bnie produktami trawienia. Wodniczki pokarmowe (Niihrungs vacuolen) zdarzają 

 się bardzo rzadko. 



Co dotyczę zbiornika kurczliwego, który, podług Steina (4, str. 207), ja- 

 koby winien się mieścić poniżej jądra, w pobliżu przełyku, z mej strony mogę 

 dodać, że wcale go nie zauważyłem; wprawdzie miałem sposobność widzieć u je- 

 dnego młodocianego osobnika pośród zwykłych wodniczków, rodzaj zbiornika, 



