130 



DZIAŁ III. BOTANIK I Z0OLOGTA. 



który zmieniał kształt, z owalnego stając się nerkowatym lub ósemkowatym (Tab. 

 III, f. 16, pr), lecz nie obserwowałem wyciskania zawartości nazewnątrz. Na 

 zasadzie tego nie ośmielam się uważać go za utwór, któryby odpowiadał zbiorni- 

 kom kurczliwym innych wymoczków, lub też t. zw. rezerwoarowi wirczyków 

 (jak naprz. u Vorticella campanula). 



O ile powyżej opisane części ciała nie przedstawiają żadnych zbyt skom- 

 plikowanych stosunków budowy, o tyle aparat jądrowy przedstawia się bardziej 

 złożonym. W większości wypadków posiada on kształt jajowaty lub owalny, 

 przy tern stale mieści się w rozszerzonej części ciała, w pobliżu szyjki, gdzie też 

 prawie zawsze daje się zauważyć mniej lub więcej wydatne wypuklenie ciała, 

 przybierające' niekiedy postać garbu (ob. Tab. III, f. 15 Mn). Już przy powierz- 

 chownem rozpatrywaniu żywych osobników łatwo jest dostrzedz występujące 

 nader często poprzeczne przepołowienie jądra na 2 nierówne segmenty, posiada- 

 jące niejako charakter wyodrębnionych i zarazem odosobnionych części. Odręb- 

 ność ta uwydatnia się tern wyraźniej, że będące w mowie segmenty posiadają 

 niejednakowe własności optyczne i podczas gdy jeden z nich (pod względem to- 

 pograficznym — przedni) wydaje się być ziarnistym i mało przezroczystym, na- 

 tomiast drugi segment (resp. tylny) sprawia wrażenie ciała zupełnie jednolitego 

 i przezroczystego. Nadto wyraźne występowanie przegródki poprzecznej, przy- 

 bierającej dość często postać szpary poprzecznej, podnosi w znacznej mierze 

 efekt istnienia dwu wyodrębnionych części jądra. R. Hertwig (11), który pierw- 

 szy zbadał szczegółowo budowę aparatu jądrowego spirochony, sądzi, że prze- 

 zroczysty segment jądra jest zupełnie jednolity i z tego powodu odróżnia go, 

 jako „der homogene Abschnitt", przeciwstawiając poprzednio wspomniany 

 segment ziarnisty. Następnie zwrócono uwagę na tę okoliczność, że powyższe 

 segmenty jądra nie jednakowo zachowują się względem niektórych barwników 

 jądrowych, a zwłaszcza safraniny, od której barwi się li tylko „ziarnisty" seg- 

 ment, podczas gdy przylegający doń „der homogene Abschnitt", z wyjątkiem 

 jąderka (którego niekiedy brakuje), pozostaje niezabarwionym. Okoliczność 

 ta stała się powodem, dla którego Platę (20) powziął przekonanie o zasadniczo 

 odmiennej naturze składających jądro segmentów, sądząc, że substaneya chro- 

 matynowa zalega wyłącznie w segmencie ziarnistym; na tej to zasadzie uważa 

 on go za segment chromatynowy jądra, podczas gdy niebarwiącą się część tegoż 

 nazywa segmentem achromatynowym. Zatem według zdania Piątego, w jądrze 

 spirochony ma jakoby miejsce swego rodzaju rozmieszczenie składających go 

 substancyj, — okoliczność, dzięki której wyodrębniły się w jądrze dwie zasadni- 

 czo różne części: chromatynowa i achromatynowa. Przypuszczenie to, istotnie, 

 ma pewne pozory słuszności; zobaczymy to jednak dalej, że nie odpowiada ono 

 bynajmniej stosunkom rzeczywistym. 



Przytoczonym powyżej poglądom R. Hertwiga i Piątego możnaby przeciw- 

 stawić domysł Biitschlego (18, str. 1514), który widocznie nie uznaje odrębno- 

 ści segmentów, skoro przypuszcza, że cały efekt polega tu tylko na tern, że 

 piankowate rusztowanie jądra nie posiada jednakowego charakteru. Sądzi on 



