JOZEF ETSMONT). RTUDYA NAD PIEHWOTNTAKAMT. 



133 



zaś barwników, a mianowicie od karminu, otrzymuje nawet pewne zabarwienie. 

 Rozpatrując uważniej wewnętrzną budowę będącego w mowie segmentu jądra, 

 łatwo dojrzeć, źe posiada on piankowate rusztowanie i tworzy węzeł protopla- 

 zmatyczny, który pozostaje w styczności z segmentem „chromatynowym". Na- 

 stępnie daje się zauważyć, że w masie domniemanego segmentu achromatynowego 

 zalega snbstancya, która względem barwników zachowuje się na podobieństwo 

 chromatyny, lecz znajduje się w niewielkiej ilości i najczęściej kryje się w sta- 

 nie rozproszonym, przenika jąc samo rusztowanie i tworząc węzełkowate skupienia 

 w postaci drobniutkich kropelek. "W innych zaś razach substancya ta zbiera 

 się jakoby w środkową kropelkowatą masę, oznaczaną nazwą jąderka. Sądzę 

 wszakże, że wyodrębnienie się tej masy nie polega tu wyłącznie na zlewaniu 

 się pojedynczych rozproszonych kropelek, lecz ma swoję przyczynę w miejscowej 

 kondensacyi samego rusztowania. 



Wyżej wspomniano, że masa segmentu „achromatynowego" pozostaje w ści- 

 słej łączności z segmentem „chromatynowjm". Nadto nader interesującym jest 

 ten szczegół, że w tych wypadkach, kiedy obadwa segmenty znacznie są od 

 siebie odsunięte (ob. Tab. V, f. 40, I, II), w obrębie dzielącej je przestrzeni, 

 pospolicie uważanej za szparę, daje się zauważyć oczkowata siateczka protopla- 

 zmatyczna (Tab. V, f. 40), łącząca obadwa segmenty. 



Obserwując podobny obraz, niepodobna nie przypomnieć sobie o stosunku, 

 w jakim znajdują się tak zwane węzły atrakcyjne (Attractionssphiiren) do 

 jąder; wiadomo bowiem, że utwory te, oddalone od siebie na bliższą lub dalszą 

 odległość, pozostają w ścisłem połączeniu, lecz nie tworzą bynajmniej jednej ca- 

 łości, jednego organu. Istotnie, stosunek węzła atrakcyjnego do jądra komórki, 

 jak to widać na załączonym rysunku (ob. Tab. V, f. 38), wielce przypomina 

 związek między powyżej opisanemi segmentami jądra spirochony. Przy rozpa- 

 trywaniu różnych zmian, którym ulega organ jądrowy tej ostatniej w obrębie 

 pewnych stadyów, można się przekonać, że „achromatynowy " segment pierwo- 

 tnie ściślej skojarzony z „chromatynowym", w następstwie oddala się od tego 

 ostatniego i wyodrębnia się w postaci utworu samodzielnego; w tym stanie w zupeł- 

 ności przypomina on węzły atrakcyjne. Podobieństwo to zaznacza się tern wyraźniej, 

 że występuje w niem t. z w. jąderko, które (co jest wielce prawdopodobnem) od- 

 powiada „środkowemu ciałku" (Centr alkorper, Polkórperchen, Centroso- 

 ma) węzłów atrakcyjnych (ob. Tab. V, f. 36 centr.). Z drugiej zaś strony, 

 będący w mowie segment „achromatynowy" jądra spirochony odpowiada do- 

 datkowym jądrom (Nebenkorper) innych wymoczków. Sądzę, że w tym wzglę- 

 dzie wielce może być pouczającem porównanie aparatu jądrowego spirochony z ta- 

 kimże aparatem u Episty lis Sternii (ob. Tab. V, f. 44), gdzie uboczne jądro (mn) 

 znacznie bywa oddalone od właściwego (Mn), lub też u Colpidium Colpoda 

 (oh. Tab. V, f. 44), gdzie stosunek ten wydaje się jeszcze bardziej ścisłym. Za- 

 równo w jednym jak i drugim przykładzie pojedyńcze uboczne jądra (mn) wy- 

 stępują w charakterze węzłowa tych ośrodków protoplazmatycznych, z środkowe- 

 mi ciałkami ośrodków, ściślej lub luźniej zetkniętych z właściwem jądrem (Mn). 



