JÓZEF EISMOND. STUDYA NAD PIERWOTNIAKA MI. 



137 



6. Lagenophrys (un/mlla Sł. 



Tab. II, ff. 20 i 21. 



Forma ta, jak zaznaczono już we wstępie, po raz pierwszy odkrytą została 

 przez Steina (3, 4), który początkowo zauważył ją na skrzel&eh u Asellus vul- 

 garis, a nieco później i u Grammarus pulex. Na tymże skorupiaku odna- 

 lazł on i inny gatunek (L. nassa), różniący się od poprzedniego zarówno ogólną 

 konfiguracyą ciała, jakoteż i tem, że bywał przyrośnięty do kończyn, podczas 

 gdy L. ampula stale była napotykaną na blaszkach skrzelowych. Na tymże 

 organie u Gammarus pul ex napotykał ją i Platę (20), któremu też zawdzię- 

 czamy bliższe zapoznanie się z organizacyą i rozmnażaniem tego wymoczka. 



Z powyżej wymienionych gatunków był obserwowany przezemnie tylko 

 L. ampulla, przytem wyłącznie na skrzelach kiełżów, pochodzących ze zdroju 

 na Bielanach. 



Istotną cechą odróżniającą rodzaj Lagenophrys od rodzajów: Cothurnia 

 i Vaginicola, z któremi ma on wiele wspólnego ze względu na obecność ga- 

 laretowatej pochewki, polega na odmiennym stosunku, zachodzącym między cia- 

 łem zwierzęcia a okrywającą te istoty pochewką. Podczas gdy ciało osobników 

 Cothurnia i Vaginicola przyrasta dolnym końcem do dna pochewki, u oso- 

 bników Lagenophrys zrasta się ono z pochewką kołnierzykowatem zdwoje- 

 niem perystomalnem (Peristomsaum); następnie spotykamy różnicę i w spo- 

 sobie przyrastania do podłoża: podczas gdy osobniki Cothurnia i Vaginicola 

 przyrastają do podłoża pośrednio, zapomocą utworów szypułkowatych, w rodzaju 

 Lagenophrys osobniki przyrastają bezpośrednio powierzchnią swej pochewki. 



Będąca w mowie pochewka tworzy zazwyczaj rodzaj sakwy, kształtu grusz- 

 kowatego; zmienia wszakże postać podczas ściągania urzęsionego organu perysto- 

 malnego; wówczas bowiem na skutek zaokrąglenia się zwężonego nieco przed- 

 niego końca staje się bardziej kulistą. 



U zwężonego końca pochewki znajduje się szeroki owalny otwór, okolony 

 laseczkowatemi zgrubieniami kutykularnemi (ob. Tab. III, ff. 20, 21 r), które ra- 

 zem tworzą tu rodzaj pierścienia, służącego do podtrzymywania krawędzi otworu. 

 Tuż w pobliżu powyższego pierścienia, z prawej strony, daje się obserwować 

 jeszcze listwowate zgrubienie kutykularne w kształcie pałąka (ob. Tab. III, ff. 20, 

 21, k), okalającego przedni koniec pochewki. Przypuszczam, że pałąk ten wy- 

 raża miejsce zrośnięcia się pochewki z kutykularną wąrstwą podłoża (listka skrze- 

 lowego), w takiż sam sposób jak pojedyńcze laseczki wyżej opisanego pierście- 

 nia są miejscami zrośnięcia się krawędzi kołnierzykowatego zdwojenia perysto- 

 malnego z brzegami pochewki. 



Kształt ciała odpowiada mniej więcej kształtowi pochewki, lubo znacznie 

 jest zwężony na przednim końcu, gdzie widzimy silnie rozwinięte zdwojenie, 

 ogradzające organ perystomalny. Ten ostatni, posiadając postać spiralno-lejko- 

 watą, okazuje wiele podobieństwa do perystomalnego organu spirochony; różni 



