188 



DZIAŁ HI. BOTANIKA. I ZOOLOGIA. 



się wszakże odeń zarówno kierunkiem jakoteż i ilością skrętów. Obserwując go 

 z profilu (ob. Tab. III, f. 20) i góry (ob. Tab. III, f. 21) łatwo się przekonać, że 

 mamy do czynienia nie z krążkiem, osadzonym na wysokiej szypułce, jak sądzi 

 Platę, lecz ze skręconym śrubowo blaszkowatym wyrostem ciała, który tworzy 

 tu l 1 /, skrętu, skierowywując się od otworu gębowego (cyt) w lewą stronę (jak 

 to ma miejsce u wirczyków). Blaszkowaty ten brzeg ogradza brózdę perysto- 

 malną, która wijąc się śrubowo i opuszczając ku dołowi, przechodzi następnie 

 w obszerny przedsionek (vestibulum) (ob. Tab. III, f. 20, vest.), głęboko wtło- 

 czony w sarkodę ciała. To, co podają o budowie perystomu Stein (4) i Platę (20), 

 mija się zupełnie z rzeczywistością. Mylnem jest także mniemanie, jakoby urzę- 

 sienie odpowiadało urzęsieniu u wirczyków. "Wręcz przeciwnie, zamiast okółka 

 długich rzęs, okalającego brzeg „tarczki migawkowej", skonstatowałem urzęsie- 

 nie tego samego typu, jak u spirochony; rzęsy są tu nader liczne lecz krótkie, 

 delikatne i ledwie wystające po nad brzegi ścianki perystomalnej. Czy są one 

 ułożone w szeregi, czy też okrywają bezładnie ścianki perystomu, niepodobna 

 dać na to stanowczej odpowiedzi. Mruganie rzęs sprawia wrażenie przypo- 

 minające falowanie łanu zboża, a przy rozpatrywaniu perystomu z góry doznaje 

 się wrażenia szybko poruszających się punkcików. Godnem jest zaznaczenia to, 

 że przechodząc na ścianki przedsionka, rzęsy perystomalne tworzą tu wijącą się 

 smugę — coś nakształt tego, jak u wirczyków, z tą tylko różnicą, że smuga ta 

 u Lagenophrys obficiej jest urzęsiona. 



Pomiędzy organem perystomalnym a zewnętrznem zdwojeniem ciała (ob. 

 Tab. III, f. 20, ps) wyraźnie występuje głęboki rów. 



Z powyżej przytoczonego opisu budowy perystomu u Lagenophrys am- 

 pulla okazuje się, jak dalece różnią się niniejsze spostrzeżenia z późniejszemi 

 spostrzeżeniami Steina, stwierdzonemi następnie przez Piątego. Początkowo 

 Stein sądził był, że perystom jest zbudowany podług typu lejka śrubowego 

 i podał nawet dość dokładne rysunki (3); atoli później zmienił pierwotny pogląd 

 i w następnej rozprawie (4) przypisuje osobnikom z rodzaju Lagenophrys pery- 

 stomalny organ, w niczem nie różniący się od organu u wirczyków typowych, 

 przytem popełnia błąd, uważając wspominane już kilkakrotnie kołnierzykowate 

 zdwojenie ciała za właściwy brzeg perystomalny. Mylny ten pogląd w zupełno- 

 ści został przyjęty przez Piątego. 



W przedsionku, prócz śrubowej smugi rzęs, znajduje się także utwór, znany 

 pod nazwą błonki falującej (ob. Tab. III, f. 20, mbl), jest ona tu oczywiście tern 

 samem, czem jest podobnaż błonka, odkryta przez Butschlego u wirczyków 

 i, zdaje się, powstaje w podobnyż sposób, t. j. przez zrośnięcie się szeregu 

 rzęs znaczniej wydłużonych. Błonka ta posiada znaczne wymiary i zazwyczaj 

 wystaje nazewnątrz na podobieństwo języczka, w optycznem zaś przecięciu spra- 

 wia wrażenie grubej a długiej szczeciny, którą (jako taką) pierwszy opisał 

 Platę. 



Kutykuiarna powłoka ciała sama przez się nie odznacza się wyraźnie. Niekie- 

 dy (zwłaszcza w tylnym końcu), ciało zwierzęcia odstaje od pochewki, i wówczas 



