JÓZEF ETSMOND. STDDYA NAD PIERWOTNIAKAMI. 



139 



daje się zauważyć mniejsza lub większa pusta przestrzeń, zajęta prawdopodobnie 

 przez wodę. 



Sarkoda ciała z wyglądu nieco mętnawa i „ziarnista" obfituje w mnóstwo 

 wodniczków i bezładnie rozproszonych ciałek brunatnych, będących oczywiście 

 produktami procesu trawienia. Oprócz tego nader często trafiają się t. zw. 

 wodniczki pokarmowe, zapełnione połkniętemi wraz z wodą ciałkami pokarmo- 

 wemi (ob. Tab. II, f. 20 cb), oraz dwie silnie błyszczące inkluzye, nieregularnego 

 kształtu, zazwyczaj skupiające się w dolnej części ciała. 



Nadzwyczaj szeroki i znacznie zagłębiony w ciało przedsionek, zwężając 

 się powoli, przechodzi następnie w zgiętą w pałąk rurkę przełykową, zaopatrzoną 

 w delikatne ścianki błoniaste. Określenie miejsca, gdzie kończy się właściwy 

 przedsionek a zaczyna się przełyk (Tab. II, f. 20, ce), nie nastręcza trudności: 

 przedsionek kończy się tam, gdzie kończy się i opisana powyżej orzęsiona smu- 

 ga; zaczynający się od tego miejsca przełyk posiada już zupełnie odmienne ce- 

 chy, wskutek czego trudno być wprowadzonj^m w błąd i uważać przełyk za 

 bezpośrednie przedłużenie się kutykularyzowanej pochwy przedsionka. W miejscu, 

 w którem kończy się przedsionek, daje się zauważyć znaczne zwężenie i, po- 

 cząwszy ztąd, niknie z oczu światło kanału; występuje ono dopiero w czasie po- 

 łykania wody wraz z ciałkami, służącemi zwierzęciu za pokarm. Nadto przednia 

 część przełyku, na pograniczu z przedsionkiem, w skutek silnie rozwiniętej kur- 

 czliwości ścianek, funkcyonuje tu jako pharynx (ob. Tab. II, f. 20, ph.). Wi- 

 dzimy to zarówno i u typowych wirczyków. Charakter ścianek przełyku jest 

 taki sam, jak i ścianek rurek wewnątrz-smoczkow3'ch u acynet; nie podlega też 

 żadnej wątpliwości, że ścianki te tworzy warstwa ektoplazmatyczna, związana 

 powolnemi przejściami z piankowatą masą entoplazmy ciała. 



Pojedyńczy zbiornik kurczliwy mieści się w przednim końcu ciała, pozo- 

 stając w blizkiej styczności z przedsionkiem (ob. Tab. II, f. 20, r). Po bliższem 

 rozpatrzeniu się łatwo się przekonać, że znajduje się on w połączeniu z całym 

 systematem lakun, w których zbiera się w postaci kropelek wodnista wydzielina; 

 pojedyńcze te kropelki albo łączą się wzajemnie w duże krople i następnie zle- 

 wają się ze zbiornikiem lub też ma miejsce bezpośrednie zlewanie się. W osta- 

 teczności wezbrany do maximum zbiornik, kurcząc się momentalnie, wylewą 

 swą zawartość do jamy przedsionka; każde diastole trwa od 5 — 10 minut. 



Aparat jądrowy, podobnież jak i u typowych wirczyków, składa się z du- 

 żego jądra, w kształcie kiełbasy, oraz pojedyńczego jądra ubocznego, co do któ- 

 rego przez dłuższy czas nie miałem pewności. Co dotyczę bliższych szczegó- 

 łów budowy aparatu jądrowego, są one następujące. Jądro ułożone jest w taki 

 sposób (pb. Tab. II, f. 20, Mn), że jeden koniec bywa posunięty bliżej lub da- 

 lej w kierunku ku przodowi, dochodząc niekiedy do podstawy orgaau peiysto- 

 malnego, podczas gdy pozostała część, okrążając od tyłu przełyk, opuszcza się 

 ku dołowi i następnie skręca na bok, skierowując się na prawo. Dość często 

 zamiast takiego całkowitego jądra posiadającego tę lub ową strukturę wewnę- 

 trzną, napotykamy szereg ciał, połączonych spoidłami arihromatynowenii (jak 



Pum. Fizyogr. Tom XUI. Ul -18 



