142 



DZIAŁ in. BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



pod samą kutykulą. Że opisany powyżej szczątkowy „mięsień" szypułkowy istotnie 

 składa się z wiązeczki preformowanych włókienek, dowodzi tego nader proste 

 doświadczenie: przy silnem naciskaniu szkiełka przykrywkowego, ciała wymocz- 

 ków oddzielają się zazwyczaj od dźwigających je stylików, i wówczas zawsze 

 można zauważyć, jak oddzielające się od stylika ciało wyciąga za sobą całą 

 wiązkę włókien, które się później rozstrzępiają. 



Układ włókienek w ciele potwierdza w zupełności słuszność poglądu, wy- 

 powiedzianego przez Brauera (19, str. 508), podług którego różnica między wir- 

 czykami, posiadającemi kurczliwe i niekurczliwe szypułki polega na tem, że 

 w tym ostatnim wypadku włókienka ciała, biorąc początek w „mięśniu" szypuł- 

 kowym, układają się tuż pod kutykulą, podczas gdy w pierwszym wypadku (jak 

 naprz. u pospolitej Vorticella nebulifera) tworzą one stożkowaty okółek, 

 mieszczący się wewnątrz samej sarkody (ob. Tab. IV, ff. 28, 33; my). 



Oprócz tego u osobników, będącego w mowie gatunku, niema ani śladu 

 pospolitego w rodzajach Vorticella, Carchesium i Zoothamnium, t. zw. 

 pierścienia rzęsowego (W im per ring) (ob. Tab. IV, ff. 28, 33; ~Wpr.), na któ- 

 rym w pewnych stadyach rozwoju występuje okółek rzęs lub niekiedy kielicho- 

 wata błonka falująca, jak to widzimy u Epistylis Steinii (ob. Tab. III, f. 25, 

 27; mbl). 



Dla uzupełnienia ogólnej charakterystyki należy jeszcze nadmienić, że sar- 

 koda ciała obfituje w mnóstwo wodniczków i odznacza się przezroczystością. 

 Ziarenka pokarmowe skupiają się zazwyczaj w dolnej części ciała, tuż u pod- 

 stawy. 



Wymiary następujące: długość ciała nie przewyższa 0,027 mm, szerokość 

 wynosi 0,015 — 0,017 mm, średnica zaś stylika (w nierozszerzonej części) dosięga 

 0,0068 mm. 



Zestawiając wyżej przytoczone dane ze szczegółami, odnoszącemi się do 

 gatunku Epistylis nympharum Engelmann (8), do którego powyżej opisana 

 forma najwięcej ma podobieństwa ze względu na kształt ciała, brak poprzecz- 

 nych prążek, jakoteż względną grubość stylika, przyszedłem do przekonania o jej 

 odrębności gatunkowej. Przemawiają za tem drobne wymiary ciała, nierozgałę- 

 ziający się stylik, następnie obecność pęczka włókien szczątkowego „mięśnia" 

 szypułkowego oraz odmienny układ jądra. Na zasadzie powyższych wielce odręb- 

 nych cech, uważałbym za stosowne rozpatrywać powyższą formę, jako osobny 

 gatunek pod nazwą Epistylis rhabdostyla, ta bowiem nazwa gatunkowa wy- 

 daje mi się najodpowiedniejszą x ). 



') Parę lat temu opisałem tę samą formę pod nazwą Epistylis crassistylis, wpro- 

 wadzoną przez Steina dla obserwowanego przezeń jakiegoś g-atunku, którego jednak badacz 

 ten należycie nie określił i nadomiar podał tylko zaledwie luźne wiadomości bez odpowiedniego 

 rysunku i bez wskazania wymiarów (4, str. 206; 5 — II Abth. — str. 186). Łudząc się co do 

 niektórych cech (baldaszkowaty charakter kolonii), przypuszczałem, że Stein obserwował ten 

 sam gatunek, który powyżej opisałem; to też, nie zmieniając raz wprowadzonej nazwy, poda- 



