144 



DZIAŁ HI. BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



Jądro, kształtu kiełbasy, mieści się w środkowej części ciała, leżąc wpo- 

 przek (ob. Tab. III, f. 19; Mn). 



Zestawiając powyższe cechy z danemi dotyczącemi poszczególnych znanych 

 gatunków Zoothamnium, przyszedłem do przekonania, że jest to ta sama 

 forma, którą Stein wyróżnił był pod nazwą gatunkową Zooth. parasita, po- 

 dając rysunek (4, Tab. III, f. 44), odpowiadający najzupełniej moim spostrze- 

 żeniom J ). 



J ) Wobec niektórych wątpliwości co do pomienionego gatunku, — wątpliwości, które 

 uwzględniał i Stein, uważam za niezbędne dodać jeszcze słów parę. Opisaną powyżej formę 

 Stein napotykał dość często na kończynach u Asellus aquaticus, a biorąc pod uwagę 

 nadzwyczaj drobne wymiary jej ciała, jakoteż delikatność szypułki, powziął był przekonanie 

 o zupełnej odrębności gatunkowej powyższej formy i nadał tejże nazwę Zoothamnium 

 parasita. 



Tenże badacz miał sposobność niejednokrotnie obserwować na cyklopie (Cyclops qua- 

 dricornis") nader zbliżoną do powyższej formę, jakkolwiek różniła się ona od Zootham- 

 nium parasiticum Aselli znacznie mniejszemi uiymiarami dała, jakoteż i ogólnym cha- 

 rakterem kolonii, w skład których wchodziły co najwyżej 4 indywidua. Sądząc jednak, że ró- 

 żnica ta nie jest bynajmniej istotną, Stein przyszedł do przekonania, że obiedwie formy zape- 

 wne reprezentują jeden i ten sam gatunek. 



Z drugiej strony atoli Stein zwrócił uwagę na tę okoliczność, że owe drobne Zootham- 

 nia cyklopów niczem się nie różnią od drobnych wirczyków, pospolicie napotykanych na lar- 

 wach jętki, a opisanych przez Ehrenberga (1) pod nazwą Carchesium pygmaeum. Otóż, 

 mając na względzie cechy budowy ciała, wspólne wszystkim pomienionym formom z jednej 

 strony i identyczność Carchesium pygmaeum larw jętek i Zoothamnium para- 

 sita cyklopów z drugiej, Stein przyszedł do wniosku, że obiedwie ostatnio pomienione formy 

 mogą być rozpatrywane jako niedokształcone egzemplarze jednego i tego samego gatunku 

 Zoothamnium, który pierwotnie obserwował był u Asellus. W następstwie jednak, 

 przypuszczając możliwość, że Zoothamnium parasita nie ma nic wspólnego ze zbliżo- 

 nemi doń formami, żyjącemi na cyklopie i larwach jętki, — formami, które pierwotnie skłon- 

 nym był uważać za niedokształcone egzemplarze, Stein powziął myśl, że dla tych ostatnich na- 

 leżałoby pozostawić nazwę gatunkową, podaną przez Ehrenberga (Carchesium pyg- 

 maeum), zmieniwszy tylko nazwę Carchesium na Zoothamnium, ponieważ nomen- 

 klatura tego uczonego straciła racyą bytu. 



Nie dość na tem. Wyróżniwszy w ten sposób, jako dwa odrębne gatunki Zootham- 

 nium parasita i Zoothamnium pygmaeum (resp. Carchesium pygmaeum 

 Ehr. 1 ), w następstwie Stein podał jeszcze niektóre wyjaśnienia (5, II Abth., str. 130), mówiąc, 

 że gatunek, opisany przez Engelmanna pod nazwą Carchesium Aselli (8, str. 43, Tab. 

 XXX, f. 14) w istocie jest tjm samym, który on oznaczył nazwą Zoothamnium para- 

 sita; mając zaś na względzie odnalezioną przez Claparedea-Lachmanna (2, T. 1, str. 103, 106; 

 PI. III, f. 9) na tymże skorupiaku (Asellus) formę Zoothamnium Aselli, Stein przy- 

 szedł do ostatecznego wniosku, że narysowany przezeń (4, Tab. III, f. 44) egzemplarz Zoo- 

 thamnium parasita właściwie wyobraża niedokształconą i wadliwie narysowaną formę 

 Carchesium Aselli Eng, Wobec takiego wyjaśnienia gatunek Zoothamnium para- 

 sita należałoby uważać za nieistniejący; co się tycze samej nazwy, Stein zaproponował utrzy- 

 manie tejże dla Zoothamnium Aselli Clap. Eaehm Pomimo takiej opinii, wygłoszo- 

 r.ej przez samego Steina, doszedłem, na zasadzie badań porównawczych, do wniosku, że opisana 

 powyżej forma niewątpliwie odpowiadająca gatunkowi Zoothamnium parasita St., 



