JÓZEF ETSMOND. STUDYA NAD PrERWOTNIAKAMT. 



145 



<?. Epistylis Stein ii Wrz. 



( Zoothamnium affine St. ? 

 | Epistylis crassistylls St. ? 

 I Carchesium sp. Brauer? 



Tab. IH, ff. 24 -27; Tab. IV, ff. 29-33. 



Przy poszukiwaniu wymoczków ektopasorzytnych, żyjących na kiełżu zdro- 

 jowym, najbaczniejszą zwracałem uwagę na listki skrzelowe; na tym też organie 

 odnalazłem większość opisywai^ch w niniejszej pracy gatunków. Zauważyłem 

 jednak, że podczas gdy jedne z nich trafiały się wyłącznie w pewnym tylko 

 czasie, przytem wyłącznie tylko na ciele rosłych egzemplarzy pomienionego sko- 

 rupiaka, a nadto jeszcze zależnie od miejscowości, z której pochodził, inne ga- 

 tunki napotykałem w każdej porze roku, bez względu na wzrost skorupiaka- 

 gospodarza i na miejscowość, zkąd tenże pochodził ! ). 



Temi stałemi, a zarazem wyłącznie na skrzelach osiadłemi formami były 

 wirczyki, — osadzone na grubych, sztywnych szypułkacb, występujące zarówno 

 w postaci pojedynczych osobników, jakoteż kolonij, począwszy od dwojaczków 

 (ob. Tab. III, 27; Tab. IV, fig. 30) i baldaszkowatych skupień (ob. Tab. III, 

 f. 24), a kończąc na pięknych koloniach drzewiastych, złożonych z licznych in- 

 dywiduów (ob. Tab. IV, f. 29). 



Formy te trafiały się niekiedy na blaszkach skrzelowych w tak znacznej 

 ilości, że zakrywały całą powierzchnię tychże, tworząc jeden gęsty kosmkowaty 

 zarost, a w gąszczu tym (zagmatwanym nadto przez nitkowate wodorosty), prócz 

 kurczących się od czasu do czasu ciał wirczyków, niepodobna było dojrzeć ani 

 granic między pojedyńczemi koloniami, ani też zbadać dokładnie budowy samych 

 szypułek. Do obserwacyi najdogodniejszemi okazały się pojedyńcze i kolonialne 

 egzemplarze, przyrosłe do krawędzi skrzela (ob. Tab. II, f. 1, Zooth.), takie bo- 

 wiem warunki życia ułatwiają niezmiernie zbadanie nawet bardzo rozrosłych 

 kolonij, jak naprz. tej, którą wyobraża fig. 29 na Tab. III. 



w pierwotnem znaczeniu tej nazwy, stanowi zupełnie odrębny gatunek, który nie ma nic wspól- 

 nego ani z Carchesium pygmaeum Ehr., ani z Carchesium Aselli Eng.. ani też wresz- 

 cie z Zoothamnium As e lii Clap. Lachm. Od pierwszej z poraienionych form, jak to 

 zauważył byl już Stein, odróżnia się przedewszystkiem znacznie większemi wymiarami ciała, 

 porównanie zaś z dwoma pozostałemi gatunkami, odznaczającemi się znacznie większem (1 — 

 20") i bardzo wydłużonem ciałem, jakoteź stosunkowo znaczną średnicą szypułki, okazuje się 

 nawet wprost niemoźliwem. Nadto należy nadmienić, że Carchesium pygmaeum Ehrb., 

 którą to formę Stein usiłował był uważać za niedokształcone Zoothamnium parasita, 

 jest niczem innem, jak tylko wiciowcem, z rodzaju Codosiga (C. Steinii S. K. lub C. fu** 

 r:ata S. K.?). 



') Egzemplarze Spirochona gemmipara napotykałem wyłącznie w październiku 

 i listopadzie. Dendrocoinetes paradoxus i Lagenophrys ampulla trafiały się najczęściej, 

 począwszy od listopada do marca. 



