166 



DZIAŁ III. BOTANIKA I ZOOLOGIA 



ssawek. Otóż, podług R. Hertwiga, wysysanie polega na tera, że podczas wy. 

 ciągania się przyssanego do zdobyczy smoczka, w tym ostatnim powstaje prąd 

 dośrodkowy i wskutek tego substancya protoplazmatyczna ze zdobyczy napływa 

 do kanału smoczka; potem napojony w ten sposób smoczek zaczyna się kurczyć, 

 a wessana przezeń substancya zostaje wtłaczaną do wnętrza ciała acynety. Oto 

 zasada całego mechanizmu. Jeżeli nadto wyobrazimy sobie, że podobne kurcze- 

 nie się smoczka i następujące po niem wj^ciąganie odbywają się naprzemian 

 i kolejno, aż do zupełnego wyssania ze zdobyczy jego entoplazmy, wówczas 

 istotnie możnaby upatrywać w wysysaniu pewien rodzaj pompowania, a jedno- 

 cześnie uznawać smoczki za organy biorące czynny w niem udział. Niestety, pomi- 

 mo objaśnień, danych przez R. Hertwiga, powyższe tłumaczenie nie wytrzjanuje 

 krytyki dla bardzo wielu przyczyn. Przede vvsz3 T stkiern należy zważyć na to, że 

 smoczek pompujący jakąkolwiek substancya płynną, winien tu działać na podo- 

 bieństwo pompy ssąco-tłoczącej, do czego musiałby być przystosowany w od- 

 powiedni sposób, a mianowicie przez obecność zastawek w kanale. Ponieważ 

 zaś o czemś podobnem nie może być mowy, należałoby więc przypuszczać, że 

 napojony smoczek w czasie kurczenia winienby się. zamykać na końcu, a jedno- 

 cześnie rozszerzać u podstawy, w przeciwnym bowiem razie wessana substancya 

 podczas kurczenia się smoczka nietylko że nie przedostałaby się do wnętrza 

 ciała acynet}', lecz zostałaby raczej wytłoczona na zewnątrz. Niestety, podo- 

 bnych urządzeń dotąd nie zauważono; zkądinąd zaś wiadomo, że smoczki w cza- 

 sie „pompowania" dość często nie zdradzają nawet śladów jaki lik oh ciek ruchów, 

 zachowując postać zupełnie sztywnych, prostolinijnie wyciągniętych rurek. Zre- 

 sztą, pominąwszy powyższe okoliczności, hypotezie R. Hertwiga przeczy i ten 

 fakt, że prąd wysysanej substancyi zazwyczaj jest stałym, podczas gdy w czasie 

 aktu, uważanego za pompowanie, dałyby się zauważyć prawidłowe przerw}^. 

 Zwrócił też na to uwagę i Butschli, mówiąc: „Auch betont z. B. Stein be- 

 stimmt, dass der Strom im Tentakel ganz continuirlich sei, was mit 

 Pumpbewegungen nicht in Einklang gebracht werden kann. Mir will 

 daher scheinen, dass das Ueberstrómen :les Plasmas der Beute in 

 den meisten Fallen auf bis jetzt noch nicht bekannten Ursachen be- 

 ruht, ja, dass es sich vielleicht um einen verhaltnissmassig einfachen 

 physikalischen Vorgang handelt" (18, str. 1867). 



Jeszcze mniej prawdopodobnem wydaje się to, co podaje o procesie wysy- 

 sania Maupas (18), na zasadzie spostrzeżeń nad Sphaerophrya magna. Badacz 

 ten, jak wiadomo, uważa smoczki u powyższego gatunku za jednolite wyrostki 

 ciała, posiadające zamiast kanału — rdzeń pręcikowaty. Otóż przj^puszcza on, 

 że wnet po schwytaniu zdobyczy w smoczku powstaje prąd odśrodkowy, wsku- 

 tek czego pomieniony rdzeń wraz z otaczającą protoplazrną zanurza się głęboko 

 w zaródż pojmanego wymoczka i miesza się z nią; poczem w protoplazmie 

 smoczka powstaje prąd dośrodkowy i ten, porywając za sobą zaródż zdobycz}'', 

 unosi ją do ciała acynety. 



