.IOZEF EISMOND. 



STUDYA NAD PTKRWOTNTAK \MI. 



175 



nula" za morfologiczny pierwiastek protoplazmy w szerokiem znaczeniu. Badacz 

 ten posunął się tak daleko, że przypisuje im znaczenie istnych pierwiastków źy- 

 eiotwórczyeh czyli hioblastów (R i oblasten), w znaczeniu zasadniczych ustrojów 

 (E lementarorganismen). Powyższa teorya, znana pod nazwą (i ranni a leli re, 

 pomimo złudnych pozorów napotyka na poważne zarzuty, poczęści wynikające 

 ze ścisłych badań, poczęści zaś z rozumowania, opartego na odmiennych podsta- 

 wach. 



Mniemanie, jakoby pomienione utwory drobnoziarniste były nieodłącznie 

 stałym morfologicznym pierwiastkiem protoplazmy, nie harmonizuje przede- 

 wszystkiem z tym faktem, że w postaci Altmannowskich grania la występują 

 w zarodzi różnych rodzajów komórek i jednokomórkowych istot, utwory, które 

 okazują różnorodne własności biochemiczne; nie dość na tern: twory te okazują 

 niekiedy nawet pewien charakter specyficzny, w zależności od rodzaju danej 

 tkanki lub momentu fizyologicznego. Wobec t3'ch danych, otrzymairych poczęści 

 dzięki różnym skombinowanym metodom barwienia (zapomooą farb anilinowycli) 

 a także dzięki zastosowaniu metody barwienia za życia (zapomocą błękitu me- 

 tylenowego, błękitu alkalicznego, czerwieni obojętnej i innych odczynników), mimo- 

 woli powstać musiało podejrzenie, że pod nazwą granula należałoby pojmować nie 

 pewne preformowane czyści protoplazmy, lecz raczej wtórne Wytwory tejże, będące tylko 

 wyrazem morfologicznym tych lub owych procesów biochemicznych, zachodzących 

 w masie protoplazmy. W ten sposób mianowicie zapatruje się na zajmującą nas 

 kwestyą Mitrofanow (59, str. 541), a obserwacye, poczynione przez tegoż ba- 

 dacza nad bakteryami i wymoczkami (00), stwierdzają w zupełności słuszność 

 powyżej przytoczonego zdania. W istocie, biorąc pod uwagę różnorodność owych 

 „granula", w zależności od stanów fizyologicznych, ujawnianą zapomocą różnych 

 „odpowiednich" metod, niepodobna ani na chwilę przypuszczać, abyśmy tu mieli 

 do czynienia z jakimś stałym pierwiastkiem. Mitrofanow robi nadto słuszną uwagę, 

 że naprz. zastosowanie błękitu metylenowego do barwienia za życia będąc3 r ch 

 w mowie ziaren, nie wyczerpuje jeszcze ogółu procesów wewnątrz-komórkowych, 

 lecz ujawnia może zaledwie jeden szereg tychże. Tak naprz. barwnik pomieniony, 

 zkądinąd uwydatniający ziarna w komórkach tych lub owych tkanek przy pe- 

 wnych warunkach (zwłaszcza jeżeli komórki znajdują się w stanie ożywionej 

 proliferacyi, lub też jeżeli okazują ożywioną zamianę materyi), innym razem nie 

 daje żadnej reakcyi; a z protoplazmą komórek nerwowych nie reaguje zupełnie. 

 "W tych ostatnich zatem wypadkach ma miejsce cykl procesów zupełnie odmien- 

 nego charakteru biochemicznego. Wskazówek powyższych dostarczyła wyżej 

 przytoczona praca Mitrofanowa (59). 



Na zasadzie tych i wielu innych danych, musimy dojść do wniosku, że 

 pod postacią utworów protoplazmy, zaliczanych zazwyczaj do kategoryi ziarenek 

 a odróżnianych pod nieokreślonemi nazwami: granula, Zellgranulationem 

 Mikrosomen i t. p. kryją się nie pre formowane części skłaćtoiue ńtt 1 stancyi "ży- 

 wionej, lecz wtórne produkty. Wydaje się przeto możliwem rozpatrywać jo z tegoż 



