JÓZEF EISMOKD. STUDYA NAD PIERWOTNIAKAMI. 



183 



nadana będącej w mowie części protoplazmy przez Leydiga; podczas gdy inni 

 antorowie odróżniają ją bądź to jako cy to-hy aloplasma (Strassburger ), bądź 

 też jako retioulnm (E. van Beneden). Co dotyczę drugiej części składowej, 

 t. j. substancyi płynnej, odróżnianej pod ogólną nazwą substancyi pośredniej 

 (Z wischenmasse), ma ona tu tworzyć jednociągłą masę płynu, który wypełnia 

 oczka siatkowatego rusztowania, na podobieństwo wody, nasiąkającej gąbkę. 

 Zwolennicy powyższej hypotezy, nadając jej ogólne znaczenie, przypuszczają 

 jednakowoż, że ów szkielet protoplazmatyczny nie jest bynajmniej czemś zupeł- 

 nie stałem; sam zresztą Froniann, nie bez słuszności, uważał go za utwór, który 

 nietylko ulega częstym przeobrażeniom co do konstrukcyi, lecz może nawet zni- 

 kać z widowni i napowrót powstawać. 



Odrębność poglądu, wygłaszanego przez Flemminga, polega na tern, że owa 

 gęstsza część protoplazmy nie tworzy bynajmniej jednociągłego rusztowania 

 siatkowatego, które w optycznem przecięciu przypominałoby oczkowata siatkę, 

 lecz występuje jakoby w postaci istnych włókienek, które, jakkolwiek mogą się 

 splatać w rozmaity sposób, nie tworzą jednak rusztowania we właściwem zna- 

 czeniu. Wychodząc z tego założenia, Flemming odróżnia powyższą włóknistą 

 osnowę protoplazmy, jako Filarmasse, płynną zaś część, jako Interfilarmasse. 

 Gdyby chodziło o poglądowe przedstawienie budowy protoplazmy w duchu Flem- 

 minga, możnaby ją porównać z kłaczkiem wat}', umaczanym w wodzie; w przy- 

 kładzie tym włókna waty przedstawiałyby ową włóknistą osnowę (czyli Filar- 

 masse), podczas gdy woda nasiąkająca kłaczek, odpowiadałaby pojęciu o sub- 

 stancyi międzywłóknikowej czyli Interfilarmasse, czy też, co wychodzi na je- 

 dno, cytochylemie lub enchylemie innych autorów. 



Ponieważ zwolennicy, wyznając}' hypotezę Flemminga, zgadzają się po 

 części na istnienie połączeń między pojedyńczemi włóknami, niektórzy zaś usi- 

 łują nawet pojednać pogląd wspomnianego autora z hypotezą Fromanna, widzi- 

 my, że między obudwiema temi hypotezami niema zbyt wielkiej różnicy. Do- 

 tyczę ona raczej szczegółów. Należ}' nadmienić, że większość badaczy, podziela- 

 jąc tę lub tamtę hypotezę, zgodnie upatruje własności życiotwórcze protoplazmy 

 w substancyi siatkowatej Fromanna lub włóknistej Flemminga; są jednak zda- 

 nia, według których istotnie życiotwórczą częścią składową jest substancya uiię- 

 dzywłóknikowa. Pogląd ten wypowiedziany został przez Leydiga. Kozpatrując 

 szczegółowo wyżej przytoczone twierdzenia, łatwo pojąć, że zarówno hypotezą 

 siatkow ato-gąbczastego rusztowania protoplazmy, jakoteż osnowy fibrylarnej, jak 

 to pojmuje Flemming, może się opierać jedynie na przypuszczeniu, że substan- 

 cya owego rusztowania i owych włókien winna posiadać konsystencyą ciała pra- 

 wie siaiego, w przeciwnym bowiem razie nie mogłoby tu być mowy o trwalej, 

 stałej budowie, a tego rodzaju przypuszczenie nie zgadza się znów z pospolicie 

 znanemi objawami towarzyszącemi ruchom protoplazmy, podczas których taż 

 sprawia w całości wrażenie istotnego gęstawego płynu. 



Ten i wiele innych powodów skłoniły niektórych badaczy do powstania 

 przeciwko hypotezom preformowanych rusztowań protoplazmy i do rekapitulacyi 



