184 



DZIAŁ HI. BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



dawniejszych poglądów. Reakcyą w tym kierunku wywołał Bertbold, a prze- 

 konanie, do którego doszedł, było to, że protoplazma posiada własności płynu 

 a charakter emulsyi; co zaś dotyczę preformowanych siatek lub włókien, uważa 

 on je wprost za wytwory sztuczne i nie nadaje im, jako takim, żadnego głęb- 

 szego znaczenia. Podobneż, a nawet nieco bardziej krańcowe zdanie wygłosił 

 Frank Schwarz. Ten ostatni, przecząc stanowczo istnieniu w protoplazmie jakich- 

 kolwiek preformowanych siatek lub włókien, rozpatruje ją jako mieszaninę emul- 

 syjną, w której przy pewnych warunkach może nastąpić co najwyżej wyodręb- 

 nienie się różnorodnych stałych, ciągli wych i płynnych substancyj. 



Kwestya budowy protoplazmy stała się jeszcze bardziej zawiłą, odkąd 

 wystąpił Altmann ze swą teoryą ziarenek; wprowadził on bowiem zupełnie ory- 

 ginalną myśl, przeczącą wszystkim dotychczasowym poglądom. Podług tej teoryi 

 protoplazma ma się składać z dwu pierwiastków, a mianowicie: z jednolitej 

 galaretowatej substancyi zasadniczej, oraz z licznych utworów ziarenkowatych, 

 które stanowią właśnie całą istotę, jako właściwie życiotwórcze pierwiastki, 

 a zarazem niepodzielne jednostki morfologiczne czyli biohlady. Ziarenka w mowie 

 będące, jak o tern już wyżej wspomniano, Altmann uważa za utwory, odpowia- 

 dające bakteryom, z któremi jakoby łączy je ścisły związek filogenetyczny. Na 

 tej zasadzie rozpatruje on protoplazmę komórek, jako kolonią bioblastów, a za- 

 sadniczej substancyi protoplazmy przypisuje znaczenie śluzu zooglealnego. Z po- 

 wyższego punktu widzenia, Altmann uważa mikroorganizmy za wolne biobla- 

 sty (Autoblasten), a odpowiadające im granula komórek za bioblasty zrzeszone 

 (Cy toblasten), nie widząc między jednemi i drugiemi żadnej różnicy zasadniczej. 



Pomimo tych tak oryginalnych myśli, Altmannowi dobrze były znane obrazy 

 różnych włókien z siatek, nie dające się przeoczyć przy rozpatrywaniu optycz- 

 nego przecięcia komórki. Za istnieniem owych siatek i włókien zbyt przekony- 

 wająco przemawiała ta okoliczność, że mogą one być obserwowane wprost, w ży- 

 wej zarodzi, co też pozwalało powątpiewać o słuszności zdań, wygłaszanych przez 

 Bertholda i Franka Schwarza. Altmann, nie odstępując od raz powziętej myśli, 

 przyszedł do przekonania, że opisywane przez różnych autorów siatkowe ruszto- 

 wania, zarówno w protoplazmie, jakoteż i w jądrze są poprostu złudzeniem — że 

 są obrazem negatywnym substancyi zasadniczej, która zalega w przestrzeniach 

 między pojedyńczemi ziarenkami. Na tej też zasadzie nie widział on w pomie- 

 nionej siatce między-ziarenkowej „Intergranularnetz", „Intergranularsub- 

 stanz" żadnego preformowanego czynnika, natomiast utrzymuje, że właściwa 

 budowa protoplazmy może występować dopiero po należytem uwydatnieniu zia- 

 renek zapomocą specyalnej metody barwienia. Właściwe włókna pojmuje Altmann 

 jako paciorkowate szeregi ziarenek, odpowiadające nitkowatym koloniom bakteryj. 



Przypisując owym ziarenkom główne znaczenie, a w substancyi zasadniczej 

 upatrując tylko: „eine indifferente Substanz", Altmann sądzi, że: „Der 

 Bioblast ist daher die gesuchte mor fologis che Einheit aller organi- 

 sirten Materie, von welcher alle biologischen Erwagungen in letzte- 

 rer Instanz auszugehen haben". Do powyższego należy dodać jeszcze, że 



