JÓZEF EISMOND. STUDYA NAD PIERWOTNIAKAMI. 



191 



pianki, gdzie skutkiem reakcyi chemicznej następuje wydzielanie się kropelek 

 mydła. 



Nie ulega kwestyi, że Altmannowskie ziarenka w analogiczny sposób po- 

 wstają z substancyi rusztowania, to zaś ostatnie występując jako matrix, pozo- 

 stanie dla nas substancyą morfologicznie niepodzielną. 



Wobec takiego wyniku, który wypada zarówno z rozumowania jakoteż 

 i z wyłuszczonych powyżej faktycznych wskazówek, hypoteza plassonu zyskuje 

 prawomocność, zaczyna wyglądać na postulat. Na zasadzie tego, cośmy widzieli 

 przy rozpatrywaniu struktury protoplazmy i ocenie znaczenia jej części składo- 

 wych, mimowoli nasuwa się wniosek, że matrix ciała komórkowego czyli, mó- 

 wiąc krócej, to, co różni autorzy nazywają „protoplazmatycznem siatkowatem rusz- 

 towaniem", jest utworem, który pod względem biogenetycznym odpowiadałby do 

 pewnego stopnia plassonowi, jako pozostałość po nim, jako remanent, w którym 

 tkwi i przechowuje się pierwotne źródło energii życiowej zarodzi '). 



') Aby nie być źle zrozumianym, uważam za stosowne dodać jeszrze parę słów wyja 

 śnieuia. Z powyżej przytoczonych danych wypadałoby, że chcąc wejrzeć w naturę fizyko-che- 

 miczną podścieliska życia, należałoby zwrócić się z podobnemi usiłowaniami nie do protopla- 

 zmy, jako takiej, lecz do plassonu, jako pierwotnej formy. O swobodnem istnieniu jego nie 

 wiadomo nic pewnego, zaś matrix protoplazmatyczna organizmu komórki w tym stanie, w ja- 

 kim ją obserwujemy, zaledwie warunkowo może odpowiadać plassonowi, sama b >wiecn powstała 

 przez zróżnicowanie się tego ostatniego. Wobec tych warunków bliższe wejrzenie w naturę 

 podścieliska życia okazuje się niemożliwetn. Zkądinąd doświadczenia nad pierwotniakami prze- 

 konały, że części jednokomórkowego organizmu, odcięte od całości w taki sposób, że pozba- 

 wione były „jądra- 1 , nie są w stanie odrodzić go własnym kosztem i pomimo, że posiadają ma- 

 trix protoplazmy, ulegają degeneracyi. Natomiast nie ulegają podobnemu losowi te części, 

 które posiadały chociażby jeden segment jądra. Oczywiście, wynika ztąd wniosek, że w ciele 

 komórek już zbyt daleko sięgło zróżnicowanie substancyi żyjącej na cytoplazmę i karyoplazmę; 

 będąca więc w mowie matrix jest już czemś wyjałowionem, i odcięta od całości przt staje 

 być życiotwórczem podścieliskiem. O ile powyższe wnioski są uzasadnione, trudno przesądzać, 

 bądź co bądź należy brać je w rachubę. 



Zważywszy przytoczone tu szczegóły, nie widzimy możnoś( i w skazania przykładu 

 pierwotnego zawiązku życia w formie konkretnej a odpowiadającej pojęciu o plassonie. Do- 

 pokąd to nie nastąpi, wszelkie usiłowania, skierowane w celu wyjaśnienia morfologicznych 

 własności protoplazmy i związania ich z fizyko-chemiczną crganizacyą, doprowadzą tylko do 

 czczych rozumowań. Z tego też względu, wszystko, co się mówi o plassonie. tak jak pojmuje 

 go Haeckel, przypomina raczej bajkę o żelaznym wilku. Jeżeli kiedykolwiek uda się odnaleść 

 podobne biogeuetyczne stadyum żyjącej substancyi, niewątpliwie będzie to ważny krok na- 

 przód, prowadzący do rozwiązania zagadki życia. Wówczas jednak ^pomijając nawet kwestyą 

 budowy niicellarnejj zamiast najprostszego organizmu murfulogicznego, będziemy mieli do czy- 

 nienia z nader skomplikowanym organizmem fizyko-chemicznym, wobec którego niczem jest do- 

 mniemana złożona budowa niektórych związków białkowych. Plasson jako matnx różnoro- 

 dnych a już wielce złożony T ch ciał proteinowych, amidów, wodanów węąla, olejów, kwasów 

 organicznych etc. etc, byłby związkiem, budowa którego przechodzi nasze wyobrażenie; for- 

 muła zaś, któraby miała wyrażać podług współczesnych pojęć budowę t. zw. jądra węglowego 

 wraz z podporządkowanemi grupami związków, będących in potentia, wyda się czemś ba- 



