JÓZEF EISMOND. STUDYA NAD PIERWOTNIAKAMI. 



197 



fasst. Aber es ist zum mindesten ebenso wahrscheinlich, dass 

 die Strahlen wirkliche Faden oJer Fasern in morf ologischen Sin- 

 ne vorstellen, diegegen dasPolkorperchen centriert sin d. Es lasst 

 sich nun ganz wohl denken, dass diese Protoplasmafilder a uch in 

 der Ruhe der Zelle vorhanden sind und einen Theil der von Flem- 

 ming sogenannten Filarsubstanz des Zelleibesbilden, dass aber in 

 der Ruhe die Centrierung gegen dasPolkorperchen deshalb nicht 

 in die Augen fallt, weil die Faden keinen geradliniegen Verlauf 

 haben" (43, str. 25). 



Do powyższego zdania, które z pewnemi zastrzeżeniami zostało ogólnie 

 przyjęte, należy dodać jeszcze następujące. Pod wpływem słynnej hypotezy 

 E. van Benedena (36, 37), włóknom wrzeciona i promieniom, odchodzącym od 

 jego końców, zajętych przez ciałka środkowe, zaczęto przypisywać kurczliwość 

 w tej mierze, jak np. poprzecznie prążkowanym włókienkom mięsnym. Powstało 

 ztąd przypuszczenie, że cały mechanizm dzielenia się jądra i ciała komórki tkwi 

 w kurczliwości „włókien" achromatynowych ; głównem zaś ogniskiem, gdzie ze- 

 środkowałaby się energia życiowa, jest ciałko środkowe, zazwyczaj zalegająca 

 wewnątrz osobliwego skupienia zarodzi, tworzącego t. zw. węzeł atrakcyjny 

 (la sphere attractive — E. van Benedena). 



Tą drogą powstało w cytologii całkiem odmienne pojęcie o schemacie bu- 

 dowy organizmu komórkowego, a w szczególności stosuuku jądra do protoplaz- 

 my i udziale składowych części komórki w procesie dzielenia się. Od tego mia- 

 nowicie czasu utrwalił się pogląd, że właściwe morfologiczne centrum orga- 

 niznru komórki tkwi nie w jądrze, jako takiem, lecz w osobliwym ośrodku pro- 

 toplazmy — węźle atrakcyjnym (la sphere attractive, Attractionssphare, 

 Archoplasmakugel), zawierającym wewnątrz t. zw. ciałko środkowe (Cen- 

 trosoma, Polkórperchen), które tym sposobem występuje jako morfolo- 

 giczny wju-az ześrodkowania całej budowy. Większość aiitorów wraz z E. v. 

 Benedenem, Boverim (41) i Rablem przypuszcza, że ów ośrodek komórki leży 

 po za obrębem jądra i jest organem preformowanym. Oto co mówi w tym 

 względzie E. v. Benden: „Nous sommes autorises a penser que la 

 sphere attractive avec son corpuscule central constitue un organ 

 permanent, non seulement pour les premieres blastomćres, mais 

 pour toute cellule; qu'elle constitue un organ de la cellule au 

 meme titre, quele noyau 1 a i mćme" (37, p. 279). Jakkolwiek węzeł 

 atrakcyjny wraz z ciałkiem środkowem ma się znajdować po za obrębem jądra 

 i podczas jego spoczynku tylko doń przylega (ob. f. 36, Tab. V), Rabl pizy- 

 puszcza jednakowoż, że między obudwoma organami zapewne zachodzi ścisły 

 wewnętrzny związek, i utrzymuje, że w miejscu, w którem węzeł atrakcyjny 

 styka się z jądrem, to ostatnie nie jest okryte błonką, wskutek czego „Kern 

 und Zelleib hier in innigem organischen Zusammenhange ste- 

 hen u . 



