202 



DZIAŁ m. BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



nia, przynajmniej w pewnych okresach, ma szczelnie zamykać jądro i tworzyć 

 zeń, jak się wyraził naprz. Pfitzner: „eine vollstandig, selbstandig inner- 

 halb der Zelle gelegenes abgeschlossenes Grebilde". Istotnie, pęcherzyki 

 jaj zarodkowe, jądra komórek nerwowych, a w mniejszym nieco stopniu zwykłe 

 jądra, będące iv stanie spoczynku (ob. fig. 36, 38, 43), posiadają zazwyczaj tak 

 dosadny kontur zewnętrzny, że, zdawałoby się, mamy przed sobą utwór zupełnie 

 wyodrębniony, zamknięty w błonce osobliwej i, co najwyżej, zetknięty tylko 

 z cytoplazmą. Podobny wniosek nasuwa także względna łatwość, z jaką pęche- 

 rzyk zarodkowy niektórych jaj daje się izolować od cytcplazmy; względnie łatwo 

 udaje się podobna operacya z jajami ziemnowodnych. Boveri (79) izolował pę- 

 cherzyki zarodkowe z jaj szkarłupni przez zwykłe wstrząsanie w epruwetce. Po- 

 mimo to podobne odosobnienie jądra od cytoplazmy wydało się wielu badaczom 

 a priori problematy cznem i, bądź co bądź, dziwnem. Uciekano się więc do 

 przypuszczeń, że w błonce jądra winny się znajdować pory, i dzięki tymże mię- 

 dzy substancyami jądra z jednej strony i ciała komórkowego z drugiej istnieje 

 ścisła łączność wewnętrzna. Podobny domysł wypowiedział był Leydig. Prócz 

 tego znano wypadki, w których trudno było orzec, czy istnieje błonka, czy też 

 masa jądra styka się bezpośrednio z otaczającą cytoplazmą. Wypadków takich 

 niepodobna tu przytaczać, wskażę chociażby rysunek 35, Tab. V, przedsta- 

 wiający jądro u Rhyncheta Gammari, gdzie o błonce nie może być żadnej 

 mowy. To też niektórzy z cytologów przypuścili, że mogą być „wypadki", 

 w których błonka jądrowa nie istnieje; między innymi O. Hertwig (58, str. 37) 

 wypowiada następujące zdanie: „Ebenso sicher scheint mir aber in an- 

 deren Fallen eine eigene Kernmembrau z u fehlen, so dass Kern- 

 substanz und Protoplasma unmittelbar an einander grenzen". 



Zagadkowy charakter błony jądrowej, którą wszakże przyjęto uważać za 

 utwór preformowany, potęgowało je >zcze prawdziwie tajemnicze znikanie jej podczas 

 karyokinezy, gdy (jak naprz. już podczas stadyum kłębka) zamiast jądra wystę- 

 pują strumykowate skupienia chromatyny (resp. chromosomy Waldeyra, 40, str. 

 27), obserwowane na tle rusztowania achromatynowego. Nadto niezmiernie inte- 

 resującą jest ta okoliczność, że po tajemniczem zniknięciu błony jądrowej, lini- 

 nowe rusztowanie jądra okazuje ścisłą łączność z ogólnem rusztowaniem ciała 

 komórkowego i wówczas trudno jest dopatrzyć s ę między niemi jakiejkolwiek 

 granicy, uwydatnia się bowiem jednociągłe rusztowanie i nic więcej. Wobec 

 upowszechnionego poglądu Flemminga, jakoby błonka jądrowa była gęstą ple- 

 cionką włókien chromatynowych a niekiedy i achromatynowych, niepodobna 

 wytłumaczyć, w jaki sposób mogłoby nastąpić zniknięcie tego tak preformowa- 

 nego utworu. Nie wyświetla również zjawiska znikania błonki domysł Strass- 

 burgera i Pfitznera, że ona nie jest derywatem jądra lecz cytoplazmy i że nale- 

 żąc do tej ostatniej, łączy się z nią pierwotnie podczas karyokinezy. 



Trudności, z jakiemi spotykamy się, chcąc wyjaśnić ten tak ważny fenomen 

 w cyklu procesów kary oki nety cznego dzielenia się jądra, biorą początek z te- 

 goż samego źródła, co i wytłumaczenie zjawiania się i znikania wrzecion achro- 



