210 



DZIAŁ III. BOTANIKA I ZOOLOGIA 



Jeżeliby podobne zjawiska kinetyczne były stałemi dla pewnych komórek, 

 wówczas należałoby przypuszczać i istnienie stałych węzłów atrakcyjnych. 



Co dotyczę kwestyi, w jakiem miejscu ma się znajdować ciałko środko- 

 we: w obrębie jądra czy w protoplazmie, sądzę, że podobna kwestya z po- 

 wziętego przezemnie punktu widzenia nie należy do ważnych. Jądro jest tylko 

 pewną częścią ogólnego ciała komórki, zajętą przez nukleinę i niektóre inne 

 substancye jądrowe. Jeżeli więc jądro przypada w środku ciała komórkowego, 

 wówczas ciałko środkowe może się również dobrze wytworzyć i w obrębie ją- 

 dra. Ze zaś w leukocytach i komórkach barwnikowych, jak to widać z rysun- 

 ków Flemminga, Heidenhaina, van der Strichta, Solgera i Zimmermanna, leży 

 ono poza jądrem, winno temu . . . ekscentryczne położenie samego jądra. Zresztą, 

 jądro, posiadając swój własny cykl procesów kinetycznych, przedstawia mecha- 

 nizm samodzielny; a okoliczność ta zniewala do przypuszczenia, że w obrębie 

 jądra może powstać samodzielna centralizacya rusztowania lininowego, a w związ- 

 ku z nią, utwór analogiczny z ciałkiem środkowem. 



a) Znaczenie jąder ubocznych (Mićronuclei) u wymoczków. Wobec licz- 

 nych danych, nie pozwalających wątpić o jednokomórkowości pierwotniaków, 

 zwłaszcza gdy u ustrojów tych ujawniono karyokinezę, mimowoli nasuwa się 

 pytanie, czy w ciele pierwotniaków nie istnieją utwory, które chociażby warun- 

 kowo mogłyby odpowiadać węzłom atrakcyjnym i ciałkom środkowym komórek 

 tkankowych? 



"We współczesnej literaturze cytologicznej znajdujemy w tym względzie 

 tylko nawiasowe wskazówki, a mianowicie u Butschlego (32), który przypadko- 

 wo odkrył ciałko środkowe u Surirella i to naprowadziło go na domysł, że 

 t. zw. jądra uboczne wymoczków prawdopodobnie odpowiadają ciałkom środko- 

 wym komórek tkankowych. 



Na zasadzie własnych spostrzeżeń, nie znając wcale wyżej zacytowanego 

 referatu Butschlego, doszedłem do tegoż samego wniosku (87); nadto powziąłem 

 przekonanie, że kwestya w mowie będąca nie jest bynajmniej tak zagadkową, 

 aby nie mogła uledz szerszej dyskusyi. 



Na obecność w ciele pierwotniaków tak zwanych jąderek, występujących 

 w liczbie pojedynczej lub mnogiej i pozostających w bliższym lub dalszym 

 związku z właściwem jądrem, zwrócono uwagę już stosunkowo dawno i domy- 

 ślano się, że pod tą postacią kryją się stałe utwory. Był to jednak domysł, któ- 



zeł atrakcyjny (ciałko środkowe) posiadałoby znaczenie wyróżnionego pod względem budowy 

 martwego miejsca w protoplazmie, które powstało skutkiem miejscowego zatoru, odpowiadają 

 cego punktowi zetknięcia się prądów ześrodkowanych. W tym względzie podzielam w część 

 poglądy Henkinga (90) i Burgera (91). 



