212 



DZTAL m. BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



43, Tab. V). Zarówno w jednym jak i drugim wypadku jądro uboczne przed- 

 stawia się w postaci silnie błyszczącego węzełka rusztowania protoplazmy, mniej 

 więcej ściśle przylegającego do jądra właściwego. Po zabarwieniu (zwłaszcza za 

 pomocą hematoksyliny i safraniny) otrzymujemy obraz, który mimowoli nasuwa 

 na myśl obrazy, widziane w komórkach tkankowych (fig. 36, 38, Tab. V). Przy 

 szczegółowem rozpatrywaniu aparatu jądrowego u Epistylis Steinii (fig. 48, 

 Tab. V), z łatwością odróżniamy intensywnie barwiące się właściwe jądro (Mn), 

 a w pewnem oddaleniu od tegoż jądro uboczne w postaci drobno-piankowej 

 masy protoplazmy, które wewnątrz zawiera barwiący się intensywniej węzełek 

 (mn), imitujący ciałko środkowe (fig. 36, Tab. V, centr) w węźle atrakcyjnym. 

 Jeżeli na odpowiednim preparacie wybarwiliśmy dostatecznie rusztowanie proto- 

 plazmatyczne ciała, można się przekonać z łatwością, że ani uboczne — ani wła- 

 ściwe jądro nie posiadają żadnych powłoczek. O ile to drugie może się jeszcze 

 zarysowywać w przecięciu optycznem, jako ciało obwiedzione wyraźnym kontu- 

 rem, o tyle pierwsze występuje tu jako istotny węzeł protoplazmatyczny, bez 

 śladów jakiegokolwiek wyraźnie zaznaczonego wyodrębnienia; to też porówny- 

 wając powyższe jądro uboczne z węzłem atrakcyjnym na fig. 36, Tab. V (Attr), 

 widzimy uderzające podobieństwo. 



Rozpatrując liczne egzemplarze tegoż gatunku Epistylis Steinii, można 

 zaobserwować pewne odmiany topograficzne aparatu jądrowego: obok obrazu 

 typowego (fig. 41 i 43, Tab. V), gdzie widzimy jądro uboczne bliżej zetknięte 

 z właściwem jądrem i umieszczone we wklęsłości nerkowatej, która odpowiada 

 niby t. zw. polare Delie Rabla, dość często trafiają się wypadki, w których 

 jądro uboczne mieści się w dalszej odległości (ob. fig. 42, Tab. V), lecz zawsze 

 u podstawy tarczki rzęsowej. Podobneż stosunki widzimy u Colpidium Col- 

 poda (fig. 44, Tab. V). Uboczne jądro przedstawia tu tak samo skupienie dro- 

 bno -piankowe protoplazmy, które zawiera wewnątrz ciałko środkowe i w sto- 

 sunku do jądra właściwego występuje bądź jako wyodrębniona część tegoż, bądź 

 też jako utwór, zalegający w protoplazmie w pewnem oddaleniu, jak to widzie- 

 liśmy już u Epistylis Steinii (fig. 43, Tab. V). Co dotyczę powłoczek bło- 

 niastych, które, według zdania różnych autorów, mają jakoby okrywać zarówno 

 właściwe, jakoteż i uboczne jądro, muszę wyznać, że podobnych powłoczek nie 

 widziałem; rysunek, przedstawiony na fig. 44, Tab. V, jest możliwie dokładnym 

 wizerunkiem preparatu 1 ). 



') Poprzednio zaznaczałem juź niejednokrotnie, że powłoczka błoniasta, którą różni 

 autorowie z taką uporczywością przypisują jądrom wogóle, a jądrom wymoczków w szczegól- 

 ności, jest niczem więcej, jak tylko złudzeniem. W danym wypadku podobne złudzenie wy- 

 nika w części z niedokładnych obserwacyj, w części zaś z wadliwego sposobu konturowego 

 rysowania preparatów. Uboczne jądro u Epistylis Steinii na intensywnie wybarwionym 

 preparacie, przedstawia się w postaci zbitego węzełka protoplazmy o nader delikatnem ruszto- 

 vaniu piankowatem, podczas gdy otaczająca masa protoplazmy posiada budowę grubszej pianki 

 ob f. 43. Tab. IV). To samo widzimy i u innych wymoczków, nriprz. u Colpidium c o 1- 



